Ισχυρές αναταράξεις στον παγκόσμιο ενεργειακό σχεδιασμό προκαλούν η παρατεταμένη κρίση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και η διακοπή των ροών πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.Παρά το γεγονός ότι πολλές χώρες έχουν ήδη στραφεί σε εναλλακτικές πηγές προμήθειας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βραζιλία, τη Γουιάνα, τη Δυτική Αφρική αλλά και τη Ρωσία, τα περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου που διέρχονται καθημερινά από τον Περσικό Κόλπο παραμένει εξαιρετικά δύσκολο να αντικατασταθούν.Σύμφωνα με την Poten & Partners, μία από τις πλέον γνωστές διεθνείς εταιρείες shipbroking και συμβουλευτικών υπηρεσιών στον τομέα της ενέργειας και της ναυτιλίας, η γεωπολιτική ένταση στην περιοχή επαναφέρει με δραματικό τρόπο στο επίκεντρο το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας, εντείνοντας τις πιέσεις τόσο στις θαλάσσιες μεταφορές όσο και στην παγκόσμια αγορά δεξαμενόπλοιων.Όπως επισημαίνει η εταιρεία, οι εναλλακτικές διαδρομές συνεπάγονται υψηλότερο μεταφορικό κόστος, μεγαλύτερους χρόνους ταξιδιού και αυξημένη πίεση στη διαθέσιμη χωρητικότητα των tankers.Σημειώνει εξάλλου ότι η μεταφορά περισσότερων φορτίων από τον Ατλαντικό προς την Ασία αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τις αποστάσεις των θαλάσσιων διαδρομών, ενισχύοντας τη ζήτηση για δεξαμενόπλοια και δημιουργώντας νέα δεδομένα στη σχετική ναυλαγορά.Αναλυτές της αγοράς εκτιμούν ότι το πιθανότερο σενάριο δεν είναι η πλήρης απομάκρυνση της Ασίας από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, αλλά η σταδιακή μείωση της εξάρτησης, κυρίως από τις πιο ανεπτυγμένες και ευαίσθητες σε ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας οικονομίες, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα.Αντίθετα, αγορές με υψηλή κατανάλωση και αυξημένη ευαισθησία στις τιμές, όπως η Ινδία και μεγάλο μέρος της Νοτιοανατολικής Ασίας, αναμένεται να συνεχίσουν να προμηθεύονται πετρέλαιο από τον Κόλπο, όσο αυτό διατηρεί το ανταγωνιστικό του πλεονέκτημα στο κόστος.Ραγδαία εξάντλησηΣτο μεταξύ τον κώδωνα του κινδύνου ότι τα παγκόσμια εμπορικά αποθέματα πετρελαίου επαρκούν πλέον μόνο για λίγες εβδομάδες έκρουσε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ, στο περιθώριο της συνάντησης των υπουργών Οικονομικών της G7 στο Παρίσι.Ο Μπιρόλ ανέφερε ότι η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων από τα κράτη-μέλη του οργανισμούέχει ήδη προσθέσει περίπου 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στην αγορά, ωστόσο υπογράμμισε πως τα διαθέσιμα αποθέματα «δεν είναι ανεξάντλητα».Σύμφωνα με τον ίδιο, η έναρξη της περιόδου των ανοιξιάτικων και θερινών μετακινήσεων στο βόρειο ημισφαίριο αυξάνει περαιτέρω τη ζήτηση για ντίζελ, καύσιμα αεροσκαφών, βενζίνη και λιπάσματα, επιταχύνοντας την εξάντληση των αποθεμάτων.Η εικόνα στην αγορά έχει αλλάξει δραματικά μέσα σε λίγους μήνες. Πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, οι διεθνείς αγορές πετρελαίου εμφάνιζαν σημαντικό πλεόνασμα και υψηλά εμπορικά αποθέματα.Ωστόσο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΔΟΕ, τα παγκόσμια αποθέματα μειώθηκαν με ρυθμό-ρεκόρ τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, καταγράφοντας συνολική πτώση κατά 246 εκατομμύρια βαρέλια.Ο οργανισμός, που αριθμεί 32 κράτη-μέλη, συντόνισε τον Μάρτιο τη μεγαλύτερη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων στην ιστορία του, εγκρίνοντας την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, με στόχο την αποκλιμάκωση των τιμών και τη σταθεροποίηση των αγορών. Μέχρι τις 8 Μαΐου είχαν ήδη διατεθεί περίπου 164 εκατομμύρια βαρέλια.Παρά τα μέτρα αυτά, ο ΔΟΕ εκτιμά πλέον ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα μειωθεί κατά περίπου 3,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2026, αναθεωρώντας σημαντικά προς τα κάτω την προηγούμενη πρόβλεψη.Η κρίση στα ΣτενάΤην ίδια στιγμή, η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά υψηλή. Η Τεχεράνη και η Μασκάτ πραγ ματοποίησαν επαφές στο Ομάν για τη δημιουργία μηχανισμού ασφαλούς διέλευσης των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται άμεση αποκλιμάκωση.Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εξακολουθούν να διατηρούν ουσιαστικά ασυμβίβαστες θέσεις, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι «ο χρόνος τελειώνει» για την Τεχεράνη, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων.Στο ήδη τεταμένο περιβάλλον προστέθηκε και η επίθεση με τρία μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον του πυρηνικού σταθμού Μπαράκα στο Άμπου Ντάμπι, στις 17 Μαΐου, από δυνάμεις που θεωρείται ότι συνδέονται με το Ιράν.Παρότι οι αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακοίνωσαν ότι τα επίπεδα ραδιενέργειας παραμένουν φυσιολογικά και δεν καταγράφηκαν ζημιές στα βασικά συστήματα, το περιστατικό ενίσχυσε περαιτέρω την ανησυχία στις διεθνείς αγορές ενέργειας και ναυτιλίας.Παράλληλα, η κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά σε στάση, γεγονός που αυξάνει την πίεση στις παγκόσμιες αγορές.Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, χθες έως τις 14:00 καταγράφηκαν συνολικά μόλις τέσσερις διελεύσεις πλοίων το τελευταίο 24ωρο.Ειδικότερα, καταγράφηκαν δύο εισερχόμενα φορτηγά πλοία (bulk carriers), τα οποία φέρεται να είναι ιρανικών συμφερόντων, μία εισερχόμενη διέλευση δεξαμενόπλοιου (tanker) καθώς και μία εξερχόμενη διέλευση tanker κινεζικών συμφερόντων.