Της Κατερίνας Μαρκετάκη, ειδικής επιστήμονος για θέματα Υγείας, Συνηγόρου του Πολίτη, διδάσκουσας στο Κολέγιο René Descartes/ Cnam ParisΚΡΙΣΙΜΟ σημείο για τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας αποτελεί η ακούσια νοσηλεία, δηλαδή η χωρίς τη συγκατάθεση του ασθενούς εισαγωγή και παραμονή του για θεραπεία σε κατάλληλη Μονάδα Ψυχικής Υγείας.ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ η ακούσια νοσηλεία παρουσιάζει ανησυχητικά υψηλή συχνότητα.ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΟ χρονικό διάστημα η επιστημονική συζήτηση και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί εστίασαν στη μη τήρηση των ασφυκτικών προθεσμιών που ορίζει η νομοθεσία για τη διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας (ν.2071/1992) και οδήγησαν στην καταδίκη της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ 26-7-2011 και 5-7-2011).Η πρόσφατη συζήτηση για την παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων των ασθενών εστιάζει στον τρόπο μεταφοράς τους, προσπαθώντας να συγκεράσει τις συνθήκες ασφάλειας με τον σεβασμό στην προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια του ασθενούς.
Κατερίνα ΜαρκετάκηΜΕ ΤΟ ΆΡΘΡΟ 59 του ν.4931/2022 προβλέπεται η μεταφορά του ασθενούς κατά τη διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας με ασθενοφόρο, αντί της μεταφοράς με την αστυνομία με διαδικασία «σύλληψης» σε συνθήκες που αναπόφευκτα προσβάλλουν την αξιοπρέπειά του.ΩΣΤΟΣΟ, μέχρι και σήμερα η μεταφορά ασθενών γίνεται κυρίως από την αστυνομία.Τον Δεκέμβρη του 2025, ηλικιωμένος κατά τη μεταφορά του με την αστυνομία από νησί σε ψυχιατρική κλινική της Αττικής κατά τη διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας, καθισμένος στην καρέκλα του πλοίου σε κοινή θέα όλων των επιβατών, πεθαίνει αιφνίδια από παθολογικά αίτια. Το περιστατικό πυροδότησε εύλογα έντονη αντίδραση των αστυνομικών υπαλλήλων που ζητούν εφαρμογή της νομοθεσίας.ΣΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ αν το Θεσμικό πλαίσιο για την ακούσια νοσηλεία εφαρμόζεται, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (2005) απαντά: η ακούσια νοσηλεία αποτελεί «έσχατη λύση, στην περίπτωση που οι λιγότερο περιοριστικές εναλλακτικές λύσεις έχουν αποτύχει» .ΑΠΟΤΕΛΕΙ όμως στη χώρα μας την έσχατη λύση;ΜΗΠΩΣ το γεγονός ότι το πρώτο ψυχιατρείο της Ελλάδας, το φρενοκομείο της Κέρκυρας, το βρήκαμε έτοιμο το 1864 με την προσάρτηση των Ιονίων Νήσων και δεν αποτέλεσε επιλογή και σχεδιασμό της πολιτείας, καθώς και ότι η μεταρρύθμιση και η αποασυλοποίηση του συστήματος ψυχικής υγείας έγινε με νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Κανονισμό 815/84 και όχι από ανάγκη-απαίτηση της κοινωνίας σημαίνουν ότι η Ελληνική Πολιτεία δεν ήταν/είναι έτοιμη να αποδεχθεί τον ψυχικά ασθενή και να τον «φροντίσει» όπως κάθε ασθενή;ΜΗΠΩΣ το κύριο εμπόδιο που πρέπει να υπερπηδηθεί στην κοινότητα είναι το στίγμα και οι συνακόλουθες διακρίσεις εναντίον των ατόμων που πάσχουν από ψυχικές και συμπεριφορικές διαταραχές;Ψηλά οι ακούσιες νοσηλείες στην ΕλλάδαΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ των ακούσιων νοσηλειών στη χώρα μας είναι ιδιαίτερα υψηλό και ξεπερνά το 50% των εισαγωγών.ΜΕ ΤΟΣΟ υψηλό νούμερο, θα μπορούσαν να τηρηθούν οι ασφυκτικές προθεσμίες που ορίζει ο νόμος ή αυτό οδηγούσε σε βέβαιη καταδίκη της χώρας από το ΕΔΔΑ;ΜΗΠΩΣ αυτά είναι τα συμπτώματα και αγνοούμε τη διάγνωση;ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ διάγνωση θα οδηγηθούμε ποτέ σε λύσεις ή δεν θέλουμε;ΚΑΙ ΑΥΤΌ δεν το κατανοούν ο νομοθέτης, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί και οι επιστημονικές αναλύσεις;H ΕΘΝΙΚΗ Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αρμόδιο συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας, το 2011 αναφέρει για την ακούσια νοσηλεία ότι:Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ του νόμου αποδείχθηκε προβληματική κυρίως επειδή δεν δημιουργήθηκαν άλλοι οργανισμοί πλην των ψυχιατρείων και οι οποίοι μπορούσαν να αποτελούν εναλλακτικές λύσεις στον εγκλεισμό.ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ των ακούσιων νοσηλειών δεν υπερβαίνει το 7% ή το 8% σε άλλες χώρες της Ευρώπης, ενώ στην Ελλάδα κυμαίνεται ανάμεσα σε 55% και 65%, καταλήγοντας στο αυτονόητο συμπέρασμα ότι η φροντίδα του νομοθέτη να διασφαλίσει τον δικαστικό έλεγχο της
