Τον οδικό χάρτη με τον οποίο η κυβέρνηση φιλοδοξεί να οδηγήσει σε σταδιακή μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% έως το 2029 παρουσιάζει αυτή την ώρα η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, εξειδικεύοντας την παρέμβαση που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από τη ΔΕΘ.Τις λεπτομέρειες του σχεδίου παρουσιάζουν σε συνέντευξη Τύπου ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος.Ανοίγοντας την παρουσίαση, ο κ. Παπασταύρου έδωσε έμφαση στην αλλαγή της ενεργειακής θέσης της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια. Όπως ανέφερε, οι επενδύσεις σε ΑΠΕ και διασυνδέσεις, μαζί με τις αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο, έχουν μετατρέψει τη χώρα από εισαγωγέα σε εξαγωγέα ενέργειας. Το επόμενο στοίχημα, όπως τόνισε, είναι αυτό το ενεργειακό πλεονέκτημα να αποτυπωθεί πλέον και στην τσέπη του καταναλωτή.Στο -92% η ηλεκτροπαραγωγή από λιγνίτη σε σχέση με το 2005Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του ΥΠΕΝ, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη βρίσκεται σήμερα κατά 92% χαμηλότερα σε σχέση με το 2005, όταν είχε φτάσει στο υψηλότερο επίπεδό της.Η αποκλιμάκωση, πάντως, είχε αρχίσει πολύ πριν από το 2019. Είναι χαρακτηριστικό ότι μεταξύ 2005 και 2019 η λιγνιτική παραγωγή είχε ήδη μειωθεί κατά 66%.Στην κορύφωση της χρήσης του, ο λιγνίτης κάλυπτε έως και 74% του ενεργειακού μείγματος, ενώ το 2005 το μερίδιό του βρισκόταν στο 59%. Μέχρι το 2019 είχε περιοριστεί περίπου στο 25%, πριν ακολουθήσει ακόμη ταχύτερη πτώση τα επόμενα χρόνια.Όπως τόνισε ο κ. Παπασταύρου, η χώρα έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει από το 2005 και μετά τον ακριβό λιγνίτη, με τη μεγάλη αυτή μεταβολή να αποτελεί ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του μετασχηματισμού του ελληνικού συστήματος ηλεκτροπαραγωγής.6 πυλώνεςΗ κυβερνητική στρατηγική στηρίζεται σε 6 βασικούς πυλώνες:Συνέχιση των επενδύσεων στις ΑΠΕ, με νέο χωροταξικό σχεδιασμό.Επίσπευση της αποθήκευσης ενέργειας, με 400 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και 200 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής.Δημιουργία μηχανισμών, με ενίσχυση από ευρωπαϊκά κονδύλια, για μικρές ΑΠΕ που προορίζονται για ίδια χρήση.Μείωση των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων οφειλών, σε συνδυασμό με μεγαλύτερη ευελιξία στην κατανάλωση.Συνέχιση των επενδύσεων στην εξοικονόμηση ενέργειας για νοικοκυριά και δημόσια κτίρια.Νέο πλαίσιο για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και ΟΤΑ, ώστε να μπορούν να παράγουν και να αποθηκεύουν ηλεκτρική ενέργεια.Όσο αυξάνονται οι ΑΠΕ, πέφτει η χονδρική τιμήΟ ΥΠΕΝ παρουσίασε παράλληλα στοιχεία που δείχνουν τη σχέση ανάμεσα στη μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα και στις χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.Με βάση τα δεδομένα του 2026, όταν οι ΑΠΕ καλύπτουν 40%-60% της ημερήσιας κατανάλωσης, η μέση τιμή στην αγορά επόμενης ημέρας βρίσκεται στα 127 ευρώ/MWh. Με συμμετοχή 60%-70%, υποχωρεί στα 116 ευρώ/MWh, ενώ στο εύρος 70%-80% πέφτει στα 100 ευρώ/MWh.Η αποκλιμάκωση γίνεται ακόμη πιο έντονη σε ημέρες πολύ υψηλής πράσινης παραγωγής: όταν οι ΑΠΕ καλύπτουν 80%-90% της κατανάλωσης, η μέση τιμή περιορίζεται στα 87 ευρώ/MWh, ενώ με συμμετοχή άνω του 90% υποχωρεί στα 73 ευρώ/MWh.Σύμφωνα με το υπουργείο, σε περιόδους υψηλής διείσδυσης των ΑΠΕ η μέση χονδρική τιμή διαμορφώνεται ήδη στα 73 ευρώ/MWh. Η εκτίμηση είναι ότι, με περισσότερες ΑΠΕ και ευνοϊκότερες διεθνείς συνθήκες, η ετήσια μέση τιμή χονδρικής μπορεί σταδιακά να συγκλίνει προς αυτό το επίπεδο – ή ακόμη και χαμηλότερα.Πώς προχωρά η αποθήκευση και γιατί είναι το μεγάλο στοίχημαΚρίσιμο ρόλο στη μείωση του κόστους του ρεύματος απέδωσε ο Σταύρος Παπασταύρου στην αποθήκευση ενέργειας, καθώς οι χαμηλότερες τιμές που εξασφαλίζει η μεγάλη παραγωγή των ΑΠΕ δεν κατανέμονται ομοιόμορφα μέσα στην ημέρα.Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά υποχωρούν σημαντικά τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο της. Αντίθετα, από το απόγευμα και μετά, όταν η ηλιακή παραγωγή περιορίζεται αλλά η ζήτηση παραμένει υψηλή, οι τιμές ανεβαίνουν απότομα και μπορεί να πλησιάσουν ακόμη και τα 200 ευρώ/MWh.Αυτό ακριβώς το «κενό» φιλοδοξεί να καλύψει η ανάπτυξη περισσότερων συστημάτων αποθήκευσης. Η πλεονάζουσα και φθηνότερη ενέργεια που παράγεται τις ώρες μεγάλης ηλιοφάνειας θα μπορεί να αποθηκεύεται και να διοχετεύεται στο σύστημα αργότερα, όταν τη χρειάζεται περισσότερο η αγορά.Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, με περισσότερη αποθήκευση μπορούν να μειωθούν σημαντικά οι απογευματινές αιχμές των τιμών, περιορίζοντας ταυτόχρονα την ανάγκη να τίθενται σε λειτουργία ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου για την κάλυψη της ζήτησης.«Η αποθήκευση είναι το μεγάλο μας στοίχημα», υπογράμμισε ο κ. Παπασταύρου.Ο σχεδιασμός προβλέπει σημαντική επιτάχυνση των σχετικών επενδύσεων με έργα πολλών χιλιάδων MW να βρίσκονται ήδη σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης και αδειοδότησης.Όπως παρουσιάστηκε, η εικόνα σήμερα διαμορφώνεται ως εξής:3 διαγωνισμοί από το Ταμείο Ανάκαμψης: 900 MWΦωτοβολταϊκά στη στέγη με αποθήκευση: 100 MWΑντλησιοταμίευση Αμφιλοχίας: 680 MWΑποθήκευση σε περίπου 200 επιχειρήσεις: 28 MWΑλλαγή αδειών για θερμικές μονάδες σε αποθήκευση: 1.094 MWΆλλα έργα αντλησιοταμίευσης: 2.000 MWΠροσθήκη αποθήκευσης σε έργα ΑΠΕ: περίπου 4.000 MWΠρόσκληση για μεμονωμένες μπαταρίες αγοράς: 4.700 MWΑποθήκευση για αυτοκατανάλωση, ως επιπλέον κατηγορία που προωθείται.Από τα 700 MW σήμερα έως και 7.000 MW αποθήκευσης το 2030Η ανάπτυξη των παραπάνω έργων αναμένεται να αλλάξει αισθητά την εικόνα της αποθήκευσης μέσα στα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με τον οδικό χάρτη που παρουσίασε το ΥΠΕΝ, σήμερα λειτουργούν έργα συνολικής ισχύος 700 MW, ενώ έως το τέλος του 2026 η ισχύς αναμένεται να φτάσει τα 1.000 MW.Η επιτάχυνση θα γίνει περισσότερο ορατή από το 2027 και μετά:Σήμερα: 700 MWΈως το τέλος του 2026: 1.000 MWΜέσα στο 2027: 1.500 MWΈως το τέλος του 2028: 3.000 – 4.000 MWΈως το 2030: 6.000 – 7.000 MWΠρακτικά, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι μέσα σε περίπου τέσσερα χρόνια η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης μπορεί να φτάσει έως και στο δεκαπλάσιο των σημερινών επιπέδων.Η μεγάλη αυτή αύξηση αποτελεί κρίσιμο κομμάτι του σχεδίου για χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς θα επιτρέπει να αποθηκεύεται μεγαλύτερο μέρος της φθηνής παραγωγής από ΑΠΕ τις ώρες που υπάρχει πλεόνασμα και να αξιοποιείται αργότερα, περιορίζοντας τις ακριβές απογευματινές αιχμές και την ανάγκη για παραγωγή από φυσικό αέριο.Στα 1,2 δισ. ευρώ ετησίως το κόστος παραγωγής ρεύματος στα μη διασυνδεδεμένα νησιάΣτο κόστος που συνεπάγεται η ηλεκτροδότηση των νησιών τα οποία παραμένουν εκτός του διασυνδεδεμένου συστήματος εστίασε στη συνέχεια της παρουσίασης ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, αναδεικνύοντας τη σημασία των ηλεκτρικών διασυνδέσεων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.Όπως ανέφερε, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από θερμικές μονάδες στα μη διασυνδεδεμένα νησιά κοστίζει περίπου 1,2 δισ. ευρώ ετησίως. Το πρόσθετο αυτό κόστος σε σχέση με το διασυνδεδεμένο σύστημα μεταφέρεται μέσω των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και, όπως σημείωσε, επιβαρύνει τελικά όλους τους καταναλωτές.Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το κόστος της θερμικής παραγωγής στα μη διασυνδεδεμένα νησιά έχει αυξηθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, ξεπερνώντας το 1,2 δισ. ευρώ ετησίως.Επενδύσεις 7 δισ. ευρώ για τις διασυνδέσεις των νησιώνΣτο πλαίσιο αυτό, ο κ. Τσάφος χαρακτήρισε τη διασύνδεση των νησιών πολυετές εγχείρημα συνολικού κόστους περίπου 7 δισ. ευρώ.Ήδη έχουν ολοκληρωθεί οι διασυνδέσεις της Κρήτης και των Κυκλάδων, ενώ σε φάση υλοποίησης βρίσκονται τα έργα για τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο.Η επέκταση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων αποτελεί έτσι έναν ακόμη βασικό κρίκο του σχεδίου για χαμηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας: όσο περισσότερα νησιά εντάσσονται στο ηπειρωτικό σύστημα, τόσο περιορίζεται η ανάγκη για ακριβή τοπική παραγωγή από θερμικές μονάδες και, κατ’ επέκταση, η επιβάρυνση μέσω των ΥΚΩ.Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων: Έργα 2,3 δισ. ευρώ για καθαρότερη και φθηνότερη ενέργειαΣτο Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων, μέσω του οποίου κινητοποιούνται έργα συνολικού ύψους 2,3 δισ. ευρώ, αναφέρθηκε στη συνέχεια ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος.Ο σχεδιασμός προβλέπει τέσσερις βασικές κατηγορίες παρεμβάσεων:1,1 δισ. ευρώ για ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ενεργειακές υποδομές σε Δωδεκάνησα, Βόρειο Αιγαίο και Αη Στράτη.970 εκατ. ευρώ για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αποθήκευσης.200 εκατ. ευρώ για φόρτιση και «πράσινες» νησιωτικές μεταφορές.56 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη υποδομών «έξυπνων» λιμανιών.Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα 970 εκατ. ευρώ για ΑΠΕ και αποθήκευση. Από αυτά, περίπου 476 εκατ. ευρώ προβλέπονται για νέα έργα ΑΠΕ ισχύος 316 MW, σε συνδυασμό με συστήματα αποθήκευσης 295 MW.Παράλληλα, προβλέπονται παρεμβάσεις σε κατοικίες, ιδιωτικά και δημόσια κτίρια, δημόσιες υπηρεσίες, πόρους ύδρευσης, άρδευσης και αφαλάτωσης.Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από τα έσοδα δημοπράτησης 25 εκατ. δικαιωμάτων εκπομπών, με την τιμή τους να υπολογίζεται περίπου στα 50 ευρώ ανά δικαίωμα.Πόσο στοιχίζουν οι ρευματοκλοπέςΈνα ακόμη μέτωπο για τη συγκράτηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας είναι οι μη τεχνικές απώλειες στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, οι οποίες, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στοίχισαν περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως κατά την περίοδο 2022-2024.Πρόκειται για απώλειες που δεν οφείλονται στη λειτουργία του δικτύου, αλλά συνδέονται μεταξύ άλλων με φαινόμενα όπως οι ρευματοκλοπές. Το κόστος τους αποτελεί, όπως επισημάνθηκε, ένα ακόμη βάρος που ενσωματώνεται τελικά στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος.Τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ δείχνουν ότι οι μη τεχνικές απώλειες αυξήθηκαν έντονα τα προηγούμενα χρόνια και το 2024 βρίσκονταν κοντά στο 5,5% της συνολικής εισερχόμενης ενέργειας.Ο σχεδιασμός προβλέπει σταδιακή αποκλιμάκωσή τους τα επόμενα χρόνια, με στόχο να υποχωρήσουν περίπου στο 3,5% έως το 2028.Η περαιτέρω αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών και γενικότερα των μη τεχνικών απωλειών αποτελεί, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, ακόμη έναν τρόπο για να αφαιρεθεί κόστος από το σύστημα και, τελικά, από τους λογαριασμούς που πληρώνουν οι συνεπείς καταναλωτές.Έξυπνοι μετρητές: Στα 2,4 εκατ. έως το τέλος του 2026 – Πλήρης κάλυψη το 2030Στην επιτάχυνση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών στρέφεται επίσης το ΥΠΕΝ, με στόχο αφενός τον αποτελεσματικότερο εντοπισμό των απωλειών και αφετέρου να αποκτήσουν οι καταναλωτές μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας.Σύμφωνα με τον Νίκο Τσάφο, έως το τέλος του 2026 τα δύο τρίτα της ενέργειας που διακινείται στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ θα καταγράφονται μέσω τηλεμέτρησης.Το πλάνο του ΔΕΔΔΗΕ προβλέπει ταχεία αύξηση των έξυπνων μετρητών τα επόμενα χρόνια:2024: 0,9 εκατ. μετρητές – 48% της καταναλισκόμενης ενέργειας τηλεμετρείται2025: 1,4 εκατ. – 55%2026: 2,4 εκατ. – 66%2027: 3,7 εκατ. – 74%2028: 5,1 εκατ. – 82%2029: 6,4 εκατ. – 91%2030: 7,7 εκατ. – 100%Στα 3 δισ. ευρώ οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στο ρεύμα – Νέο σύστημα για τους κακοπληρωτέςΣτο πρόβλημα των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες έχουν φτάσει περίπου τα 3 δισ. ευρώ, εστίασε στη συνέχεια ο Νίκος Τσάφος.Όπως επισημάνθηκε, το κόστος των απλήρωτων λογαριασμών δεν εξαφανίζεται, αλλά τελικά μετακυλίεται στους υπόλοιπους καταναλωτές, επιβαρύνοντας συνολικά την αγορά και τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος.Για την αντιμετώπιση του προβλήματος προωθείται νέο σύστημα επισήμανσης ληξιπρόθεσμων οφειλών, με στόχο να περιοριστεί το φαινόμενο της μετακίνησης από πάροχο σε πάροχο χωρίς προηγούμενη τακτοποίηση των χρεών.Σύμφωνα με την παρουσίαση του ΥΠΕΝ, εφόσον ένας καταναλωτής συγκεντρώσει τρεις επισημάνσεις, δεν θα μπορεί πλέον να αλλάξει προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς να έχει προηγουμένως προχωρήσει σε διακανονισμό.Η παρέμβαση εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο περιορισμού των επιβαρύνσεων που συσσωρεύονται στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και τελικά επηρεάζουν τους συνεπείς καταναλωτές.Οι καταναλωτές στρέφονται στα σταθερά τιμολόγια – Στο 31,6% πλέον τα «μπλε»Αλλαγή της συμπεριφοράς των καταναλωτών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας καταγράφουν τα στοιχεία που παρουσίασε ο Νίκος Τσάφος, με ενίσχυση του ανταγωνισμού και σαφή μετατόπιση προς τα σταθερά τιμολόγια.Είναι χαρακτηριστικό ότι τον Ιανουάριο του 2024 τα «πράσινα» τιμολόγια κυριαρχούσαν στην αγορά, συγκεντρώνοντας πάνω από το μισό των οικιακών πελατών. Έκτοτε, όμως, το μερίδιό τους έχει υποχωρήσει σημαντικά.Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, σήμερα η εικόνα διαμορφώνεται ως εξής:Ειδικά – «πράσινα» τιμολόγια: μερίδιο 53,2%Σταθερά – «μπλε» τιμολόγια: μερίδιο 31,6%Κυμαινόμενα – «κίτρινα» τιμολόγια: μερίδιο 15,2%Η μεγαλύτερη μεταβολή καταγράφεται στα σταθερά συμβόλαια: από πολύ χαμηλά επίπεδα στις αρχές του 2024, τα «μπλε» τιμολόγια έχουν φτάσει πλέον να καλύπτουν σχεδόν έναν στους τρεις οικιακούς πελάτες. Η «εξίσωση» για φθηνότερο ρεύμαΤη συνολική στρατηγική για τη μείωση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος συνόψισε το ΥΠΕΝ, βάζοντας στο στόχαστρο όλα τα επιμέρους τμήματα που διαμορφώνουν τον τελικό λογαριασμό: από τη χονδρική αγορά και τις χρεώσεις δικτύου έως τις ΥΚΩ, τις απώλειες και το κόστος προμήθειας.Οι βασικές παρεμβάσεις είναι:Χονδρική: Περισσότερες ΑΠΕ, με νέο χωροταξικό σχεδιασμό, ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή της φθηνότερης πράσινης παραγωγής.Χονδρική και ΑΠΕ: Επιτάχυνση της αποθήκευσης, με χρηματοδότηση 600 εκατ. ευρώ, ώστε η φθηνή ενέργεια να αξιοποιείται και τις ώρες υψηλότερης ζήτησης.ΥΚΩ: Διασυνδέσεις των νησιών και ανάπτυξη μικρών έργων ΑΠΕ στα νησιά, με στόχο τον περιορισμό της ακριβής αυτόνομης ηλεκτροπαραγωγής.Απώλειες: Περιορισμός των ρευματοκλοπών, που σήμερα επιβαρύνουν το συνολικό κόστος του συστήματος.Προμήθεια: Μείωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών, οι οποίες φτάνουν περίπου τα 3 δισ. ευρώ.Προμήθεια: Ενίσχυση του ανταγωνισμού στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας.Το σχέδιο συμπληρώνεται από τρεις ακόμη κατευθύνσεις: επενδύσεις στην εξοικονόμηση ενέργειας, με αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, μεγαλύτερη ευελιξία στην κατανάλωση μέσω δυναμικών τιμολογίων και έξυπνων μετρητών, καθώς και ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και ΟΤΑ.Η λογική του ΥΠΕΝ είναι ότι η επιδιωκόμενη μείωση της τιμής του ρεύματος δεν θα προέλθει από μία μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά από ταυτόχρονη συμπίεση των διαφορετικών συνιστωσών του ενεργειακού κόστους.Δείτε το βίντεο της παρουσίασης των μέτρων του ΥΠΕΝ.