Με 350 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης η Ελλάδα μπήκε στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημιουργία γιγα-εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Gigafactories).Το ποσό έχει μεταφερθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινή Επιχείρηση Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων (European High Performance Computing Joint Undertaking – EuroHPC JU) και αποτελεί τη χρηματοδοτική βάση για τη συμμετοχή της χώρας στις επενδύσεις για τα νέα γιγα-εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης που σχεδιάζονται στην Ευρώπη.Η ΔΕΗΠαράλληλα, η ΔΕΗ, η οποία έχει εκδηλώσει αρχικό ενδιαφέρον για σχετική επένδυση, επεξεργάζεται το διάστημα αυτό τη μορφή της πρότασης που θα μπορούσε να καταθέσει για έργο στη Δυτική Μακεδονία.Η κίνηση επιβεβαιώνει την επιλογή της Ελλάδας να διεκδικήσει θέση στη νέα γενιά μεγάλων ευρωπαϊκών υποδομών Τεχνητής Νοημοσύνης, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η επιλογή των έργων που θα χρηματοδοτηθούν. Τα 350 εκατ. ευρώ μεταφέρθηκαν στις 25 Αυγούστου, όπως προβλέπεται στο αναθεωρημένο ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης, μέσω του νέου μέτρου 16859 για την εθελοντική συνεισφορά στην EuroHPC.Η επίσημη απόφαση προβλέπει ότι η συνεισφορά μπορεί να στηρίξει ένα AI Gigafactory ή και άλλες πρωτοβουλίες της EuroHPC, μεταξύ των οποίων Εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factories), υπερυπολογιστές, κβαντικούς υπολογιστές και άλλες επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την κβαντική τεχνολογία ή την Υπολογιστική Υψηλών Επιδόσεων (High Performance Computing – HPC). Τα 350 εκατ. ευρώ έχουν έτσι δεσμευθεί με βασικό προορισμό την ελληνική διεκδίκηση AI Gigafactory.Σε ό,τι αφορά τη ΔΕΗ, ανοιχτά παραμένουν τόσο η κατηγορία του έργου που θα μπορούσε να διεκδικήσει όσο και το σχήμα με το οποίο θα κινηθεί. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι βρίσκεται η επιλογή είτε μιας από τις μικρότερες είτε μιας από τις μεγαλύτερες κατηγορίες AI Gigafactories που προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόσκληση.Στην περίπτωση διεκδίκησης ενός από τα μεγαλύτερα έργα θεωρείται πιθανότερη η δημιουργία συμμαχίας με άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες και φορείς που διαθέτουν τεχνογνωσία, υποδομές ή επενδυτική δυνατότητα αντίστοιχης κλίμακας.Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, εφόσον η ΔΕΗ υποβάλει πρόταση και αυτή επιλεγεί, τα 350 εκατ. ευρώ που έχει ήδη μεταφέρει η Ελλάδα στην EuroHPC θα αποτελέσουν το εθνικό σκέλος της χρηματοδότησης και θα συνδυαστούν με αντίστοιχη ευρωπαϊκή συμμετοχή. Εάν τα χρήματα δεν αξιοποιηθούν για AI Gigafactory, η ίδια απόφαση επιτρέπει να κατευθυνθούν στις άλλες κατηγορίες επενδύσεων που αναφέρονται παραπάνω.Η συνεισφορά έπρεπε να έχει μεταφερθεί έως συγκεκριμένη ημερομηνία. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός έδινε στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να διοχετεύσουν πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης στην EuroHPC, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά θα ήταν πλήρης και αμετάκλητη έως τις 31 Αυγούστου 2026. Η Ελλάδα την ολοκλήρωσε λίγες ημέρες νωρίτερα.Η συγκεκριμένη χρηματοδότηση δεν αφορά τον Φάρο (Pharos), το ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factory), έργο το οποίο ολοκληρώνεται και πρόκειται σύντομα να τεθεί σε λειτουργία με βάση τον υπερυπολογιστή Δαίδαλο. Τα AI Gigafactories αποτελούν ξεχωριστή και πολύ μεγαλύτερης κλίμακας κατηγορία υποδομών, σχεδιασμένη για την ανάπτυξη και εκπαίδευση των πλέον απαιτητικών μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.Η επίσημη πρόσκληση της EuroHPC για τα νέα έργα δημοσιεύθηκε στις 30 Ιουλίου. Όπως είχε γράψει τότε η «Ν», η διαδικασία άνοιξε τον δρόμο για πιθανή υποβολή συγκεκριμένης πρότασης από τη ΔΕΗ για τη Δυτική Μακεδονία, μετά τη συμμετοχή της στην προκαταρκτική εκδήλωση ενδιαφέροντος του 2025.Η πρόσκληση προβλέπει δύο κατηγορίες έργων. Στην πρώτη μπορούν να επιλεγούν έως τέσσερα AI Gigafactories, με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έως 100 εκατ. ευρώ στην αρχική ανάπτυξη και επιπλέον έως 400 εκατ. ευρώ κατά την επέκταση. Η δεύτερη αφορά έως τρία μεγαλύτερα έργα, για τα οποία η ευρωπαϊκή συμμετοχή μπορεί να φθάσει τα 200 εκατ. ευρώ στην πρώτη φάση και επιπλέον τα 800 εκατ. ευρώ στη δεύτερη.Η διαδικασίαΗ ευρωπαϊκή διαδικασία επιτρέπει τη συμμετοχή κοινοπραξιών ή εταιρειών ειδικού σκοπού (Special Purpose Vehicles – SPVs), στις οποίες μπορούν να μετέχουν επιχειρήσεις, επενδυτές, δημόσιοι φορείς και άλλοι εταίροι. Προβλέπονται επίσης σχήματα με φορείς από περισσότερα κράτη-μέλη, διευρύνοντας τις επιλογές για τη συγκρότηση του σχήματος που εξετάζει η ΔΕΗ.Η προθεσμία για την κατάθεση των προτάσεων λήγει στις 12 Νοεμβρίου 2026 και η EuroHPC αναμένεται να επιλέξει έως επτά AI Gigafactories στις αρχές του 2027. Η συνολική δημόσια χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη μπορεί να φθάσει τα 10 δισ. ευρώ, με στόχο να κινητοποιηθούν τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων.Η πιθανή συμμετοχή της ΔΕΗ στη συγκεκριμένη διαδικασία είναι διακριτή από το σχέδιο της επιχείρησης για κέντρο δεδομένων (Data Center) ισχύος 300 MW στη Δυτική Μακεδονία. Πρόκειται για διαφορετικά επενδυτικά σχέδια.