Υπάρχουν εκλογές που αλλάζουν μια κυβέρνηση. Και υπάρχουν εκλογές που σηματοδοτούν το τέλος μιας ολόκληρης πολιτικής εποχής. Οι ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία.Το διακύβευμα δεν είναι απλώς αν ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου θα παραμείνει Πρωθυπουργός ή αν ο πρώην Αρχηγός του Επιτελείου των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων (ΙΕΔ), επικεφαλής του κόμματος «Γιασάρ» (Σωστός-Ευθύς) Γκαντί Αϊζενκότ θα αναδειχθεί στον επόμενο ηγέτη του Ισραήλ.Το ερώτημα είναι τι είδους Ισραήλ θα προκύψει μετά την 7η Οκτωβρίου. Ένα Ισραήλ που θα συνεχίσει στην πορεία της τελευταίας περιόδου, με ενισχυμένα τα κόμματα της δεξιάς και της μεσσιανικής ακροδεξιάς, με την κυβέρνηση να επιχειρεί τον έλεγχο της δικαστικής εξουσίας και ανοιχτή αντιπαράθεση με την Τουρκία; Ή ένα Ισραήλ που θα επιχειρήσει θεσμική επανεκκίνηση, αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο κράτος και αναπροσαρμογή της στρατηγικής του στη Μέση Ανατολή με ότι αυτό σημαίνει και για την χώρα μας;Το τραύμα της 7ης Οκτωβρίου και ο ΝετανιάχουΟ Νετανιάχου αναντίρρητα είναι ο Πρωθυπουργός της 7ης Οκτωβρίου 2023, της πιο καταστροφικής ημέρας στην ιστορία του κράτους του Ισραήλ. Επί των ημερών του η Χαμάς έφθασε στο απόγειο της ισχύος της!Δεν ήταν απλώς μία ευρείας κλίμακας τρομοκρατική επίθεση. Ήταν η μεγαλύτερη αποτυχία του ισραηλινού συστήματος εθνικής ασφάλειας. Απέτυχαν οι υπηρεσίες πληροφοριών, απέτυχε η στρατιωτική ετοιμότητα και για αρκετές ώρες ο στρατός δεν μπορούσε να προστατέψει τους Ισραηλινούς πολίτες! Για την 7η Οκτωβρίου απαιτείται ανεξάρτητη κρατική επιτροπή.Γιατί όμως δεν θέλει ο Νετανιάχου μία πραγματικά ανεξάρτητη επιτροπή; Το ισραηλινό θεσμικό πλαίσιο προβλέπει κρατική επιτροπή έρευνας, της οποίας η σύνθεση δεν βρίσκεται στον άμεσο έλεγχο της κυβέρνησης κάτι στο οποίο ο ίδιος αντιδρά και προωθεί διαφορετικό μοντέλο έρευνας με διορισμένα μέλη από αυτόν! Αυτό δεν αρέσει στον ισραηλινό λαό. Όταν όμως ερευνάται η μεγαλύτερη αποτυχία του κράτους, δεν μπορεί εκείνος που ενδέχεται να ερευνηθεί να καθορίζει ποιος θα τον ερευνήσειΗ πληγή της δικαστικής «μεταρρύθμισης»Οι εκλογές θα κρίνουν και την τύχη της προσπάθειας της Κυβέρνησης να αποδυναμώσει και να ελέγξει τον ρόλο της Δικαιοσύνης. Η δικαστική «μεταρρύθμιση» παρουσιάστηκε από το κόμμα Λικούντ ως προσπάθεια αποκατάστασης της …δημοκρατικής αρχής! Όμως η αντιπολίτευση αλλά και αρκετοί και μέσα στο Λικούντ θεωρούν ότι ο Νετανιάχου επιχειρεί εξασθένηση των θεσμικών αντίβαρων. Κοντολογίς είναι ζήτημα το ποιος ελέγχει την κυβέρνηση όταν η κυβέρνηση υπερβαίνει τα όρια της εξουσίας της;Η νέα κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές θα κληθεί ουσιαστικά να αποφασίσει αν θα συνεχίσει αυτή την πορεία ή αν θα επιχειρήσει θεσμική αποκλιμάκωση.Ο Αϊζενκότ δεν είναι… τυχαίος Ο Γκαντί Αϊζενκότ δεν κάποιος «αιρετικός» πολιτικός. Είναι ως πρώην αρχηγός των ΙΕΔ άνθρωπος του συστήματος εθνικής ασφάλειας. Αποτελεί τον φυσικό εκφραστή ενός μεγάλου τμήματος της ισραηλινής κοινωνίας που λέει: «Θέλουμε ισχυρή ασφάλεια χωρίς να διαλύσουμε τους θεσμούς του κράτους». Αυτό είναι το πολιτικό του πλεονέκτημα.Το βιογραφικό του μιλά από μόνο του. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει αυτή την αξιοπιστία σε κυβερνητική πλειοψηφία. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μπορεί. Το κόμμα του Γιασάρ εμφανίζεται σε ορισμένες δημοσκοπήσεις πρώτο με 25–26 έδρες, έναντι περίπου 21–23 του Λικούντ.Βέβαια η πρωτιά δεν σημαίνει κυβέρνηση. Το αντι-Νετανιάχου στρατόπεδο εξακολουθεί να μην έχει σταθερά τις 61 έδρες. Δίπλα του και ο Γιαΐρ Γκολάν του κόμματος «Δημοκράτες» μετεξέλιξη του ιστορικού Εργατικού Κόμματος με διαφορετικό ρόλο. Ο Γκολάν θεωρεί τον Αϊζενκότ πιθανό επόμενο πρωθυπουργό, αναζητώντας ενωτική της αντιπολιτευτική ψήφο.Εφόσον ο Αϊζενκότ καταφέρει να συγκροτήσει κεντρώο κυβερνητικό άξονα, ο Γκολάν μπορεί να γίνει σημαντικός εταίρος. Πάντως χωρίς την υποστήριξη των Αράβων Ισραηλινών (20%), αριθμητικά η συγκρότηση κυβέρνησης παραμένει δύσκολη. Ο Αϊζενκότ έχει μάλιστα εξετάσει το σενάριο κυβέρνησης μειοψηφίας 58 εδρών, προτιμώντας μια εύθραυστη κυβέρνηση από νέα κυβέρνηση Νετανιάχου.Ο παράγοντας «μεσσιανική ακροδεξιά»Ο Νετανιάχου έχει ένα πρόβλημα που δεν λύνεται εύκολα. Χρειάζεται τον Μπεν-Γκβιρ και τον Σμότριχ για να σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά η παρουσία τους δυσκολεύει την προσπάθειά του να προσεγγίσει το πολιτικό κέντρο.Η είσοδος του Ταξίαρχου Οφέρ Γουίντερ, ενός διακεκριμένου πολεμιστή, στην πολιτική έχει δημιουργήσει νέα διάσπαση στον συγκεκριμένο χώρο. Πρόσφατη δημοσκόπηση έδωσε στο νέο κόμμα του έξι έδρες, ενώ ταυτόχρονα έριξε το κόμμα του Σμότριχ κάτω από το εκλογικό όριο. Και αν ένα κόμμα δεν περάσει το όριο, οι ψήφοι του δεν μετατρέπονται σε έδρες.Άρα η πολυδιάσπαση της ακροδεξιάς μπορεί να στερήσει από τον Νετανιάχου την κυβέρνηση. Και αυτό ίσως αποδειχθεί σημαντικότερο από το πόσες έδρες θα κερδίσει το Λικούντ.Το Παλαιστινιακό: η διαφορά δεν είναι πια «πόλεμος ή ειρήνη»Η ισραηλινή κοινωνία έχει μετακινηθεί δραματικά μετά την 7η Οκτωβρίου. Η ασφάλεια προηγείται. Ακόμη και πολιτικοί που προέρχονται από το κέντρο δεν μπορούν να εμφανιστούν ως υποστηρικτές μιας άμεσης και άνευ όρων δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους.Ο Αϊζενκότ είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ναι ασφάλεια πρώτα, αλλά χωρίς να οδηγηθεί το Ισραήλ σε μόνιμη και ανεξέλεγκτη προσάρτηση της Δυτικής Όχθης όπως επιδιώκει το δίδυμο Σμότριχ – Μπεν Γκβιρ. Ο Γκολάν είναι σαφώς πιο κοντά στη διατήρηση προοπτικής πολιτικής λύσης. Ο Νετανιάχου προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο πραγματικότητες.