vandaag, 19:44Het aantal dak- en thuislozen in Nederland stijgt al jaren, en gemeenten worden het maar niet eens over de juiste aanpak. Een van de maatregelen die veel steden toepassen in de hoop het probleem aan te pakken, is het beboeten van buitenslapen. Maar Amsterdam en Utrecht willen daar vanaf. De maatregel is ineffectief en brengt daklozen alleen maar verder in de problemen, zeggen zij.In beide steden worden al geen boetes meer uitgedeeld en de gemeenten willen het verbod op buitenslapen ook helemaal uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) halen. Dat zijn de regels die in gemeenten gelden over orde en veiligheid. Maar sinds Utrecht een half jaar geleden is gestopt met het beboeten van buitenslapen, is het aantal meldingen van overlast door buitenslapers verdubbeld ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.Naast de showroom in Utrecht van Jennemieke van der Schoot woonde een tijdlang een dakloze man, tot ze hem dringend verzocht de plek te verlaten:Amsterdam stopte in juni vorig jaar met het handhaven op buiten slapen. Ook daar is het aantal meldingen van overlast fors gestegen. In 2024 waren er in totaal 431 meldingen, dit jaar staat de teller al op 625. Die meldingen gaan over situaties waarbij mensen zich onveilig voelen, maar ook over wildplassen en -poepen en afval.Pingpong-effectEls Schipaanboord van de Rijksuniversiteit Groningen doet onderzoek naar openbare orde en handhaving en is gespecialiseerd in overlast op straat en criminalisering van dakloosheid. Zij vindt het schrappen van het verbod op buitenslapen een goed idee, "maar daarbij is het wel heel belangrijk om goed na te denken over de effecten die dat mogelijk met zich meebrengt".Zij waarschuwt dat daklozen mogelijk zullen uitwijken naar steden waar buitenslapen wel is toegestaan. "Dat leidt tot tentenkampen en tot een toename van die overlast. En vervolgens zie je vaak een krachtige tegenbeweging opkomen die juist pleit voor strenger handhaven."En dat kan doorslaan naar de andere kant, zegt Schipaanboord. "Als die reactie op die tentenkampen heel heftig wordt, dan gaan de dak- en thuislozen daar ook onder lijden."Als voorbeeld noemt ze de Verenigde Staten. In 2018 oordeelde een rechter dat het beboeten van buitenslapen in strijd is met grondrechten als er onvoldoende opvang beschikbaar is. Die uitspraak gold voor negen staten in het westen van de VS. "In het oosten gold het verbod nog wel, wat leidde tot een enorme toeloop van daklozen naar het westen. Straten stonden vol met tenten en caravans. Daar kwam een krachtige tegenbeweging op. En nu is buitnslapen weer verboden in meer dan 350 steden. Je krijgt dan dus een soort pingpong-effect."Petitie AmsterdamZo'n tegenreactie was gisteren ook zichtbaar in Amsterdam. In het gemeentehuis overhandigden bewoners van de Plantagebuurt een petitie aan de gemeenteraad waarin werd opgeroepen het verbod op buitenslapen in stand te houden.Burgemeester Femke Halsema kwam de wensen van die bewoners enigszins tegemoet. "De VVD heeft vorige keer terecht opgemerkt dat slapen in portieken wel onder overlast kan worden geschaard. Wij zijn dat aan het uitzoeken. Totdat we duidelijkheid hebben daarover, wachten we met het aanpassen van de APV.""Ik vind dat er inderdaad sprake is van een structureel probleem rondom dakloosheid", zegt de aanwezige bewoonster Nienke Croese. "In de eerste plaats voor die mensen zelf, maar natuurlijk ook voor bewoners. En daarom vraag ik ook om meer opvangmogelijkheden, waar mensen op een menswaardige manier kunnen overnachten en de overlast afneemt."In tegenstelling tot haar Amsterdamse collega was de Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma geen uitgesproken voorstander van het afschaffen van boetes op buitenslapen. "Je krijgt er iets voor terug, wat misschien wel een paard van Troje is", aldus Dijksma tijdens een raadsdebat afgelopen februari. Toch stemde de gemeenteraad voor afschaffen.CBS: vorig jaar weer minder immigratie, vooral minder asiel- en kennismigrantendinsdag 30 juni, 06:30Uniek gebiedsverbod voor Rotterdamse wijk moet overlast stoppendonderdag 23 juli, 17:00Burgemeester Surhuisterveen betreurt protest bij nachtasielopvangdinsdag 11 augustus, 19:11Ruim 20 bekeuringen in Rotterdamse wijk tijdens eerste nacht gebiedsverbodvrijdag 24 juli, 11:15