Αρχαιολόγοι στην Κροατία έφεραν στο φως ψηφιδωτά 1.600 ετών της πρώιμης χριστιανικής εποχής, σχεδόν μισό αιώνα μετά την τελευταία συστηματική έκθεσή τους, αποκαλύπτοντας περίτεχνα γεωμετρικά και φυτικά σχέδια, μαζί με επιγραφές που διατηρούν τα ονόματα – και ασυνήθιστα προσωπικές λέξεις – των ανθρώπων που τα πλήρωσαν.Τα ψηφιδωτά αποκαλύφθηκαν στην Εκκλησία και Μονή του Αγίου Ανδρέα στη Μπέτιγκα, κοντά στην Μπαρμπάριγκα, στην χερσόνησο της Ίστριας στην Κροατία. Μεταξύ των επιγραφών είναι και μία που άφησε ένα ζευγάρι ονόματι Φελικιανός και Ινγκενούα, οι οποίοι αυτοαποκαλούνταν με τη λατινική φράση peccatores nimis: ερμηνευμένη ως «μεγάλοι αμαρτωλοί».Η τελευταία εργασία, που πραγματοποιήθηκε από το Αρχαιολογικό Μουσείο της Ίστριας μεταξύ 25 Μαΐου και 7 Ιουνίου, σηματοδοτεί την πρώτη σημαντική επιστροφή στον χώρο εδώ και σχεδόν 50 χρόνια. Οι αρχαιολόγοι επανέφεραν στο φως ψηφιδωτά τόσο στο πρώιμο παρεκκλήσι με το τρίφυλλο όσο και στον κεντρικό κλίτο της μεταγενέστερης βασιλικής, ενώ παράλληλα κατέγραψαν ολόκληρο το συγκρότημα χρησιμοποιώντας σάρωση με λέιζερ και φωτογραμμετρία.Ένα μήνυμα 1.600 ετών από δύο «μεγάλους αμαρτωλούς»Η πιο εντυπωσιακή επιγραφή προέρχεται από το παλαιότερο τμήμα του χώρου, ένα τριφυλλόσχημο παρεκκλήσι-μνημείο που κατασκευάστηκε στις αρχές του 5ου αιώνα γύρω από τον τάφο ενός άγνωστου τοπικού αγίου.Αν και μόνο ένα μέρος της επιγραφής σώζεται, το ανακατασκευασμένο λατινικό κείμενό της αναγνωρίζει τον Felicianus (Φελικιανός) και τον Ingenua (Ινγκενούα) και καταγράφει τον ρόλο τους στη δημιουργία του μνημείου. Το κείμενο έχει ανακατασκευαστεί ως In honore beatorum sanctorum Felicianus et Ingenua peccatores nimis fecerunt: ουσιαστικά δηλώνοντας ότι ο Φελικιανός και ο Ινγκενούα, «μεγάλοι αμαρτωλοί», έφτιαξαν το έργο προς τιμήν των ευλογημένων αγίων.Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το ζευγάρι ήταν πιθανώς υπεύθυνο για την παραγγελία του ψηφιδωτού και μπορεί ακόμη και να χρηματοδότησε την κατασκευή του ίδιου του παρεκκλησίου-μνημείου. Η διατύπωση είναι επίσης σημαντική για έναν άλλο λόγο: υποδηλώνει ότι η αρχική αφιέρωση του κτιρίου μπορεί να μην ήταν στον Άγιο Ανδρέα, όπως έγινε αργότερα γνωστό το συγκρότημα, αλλά ευρύτερα στους αγίους ή Πάντες τους Αγίους. Μια μεταγενέστερη προ-ρωμανική πέτρινη επιγραφή του 9ου αιώνα παρέχει στοιχεία ότι η εκκλησία αφιερώθηκε τελικά στον Άγιο Ανδρέα.Τα σωζόμενα ασπρόμαυρα ψηφιδωτά του παρεκκλησίου περιέχουν γεωμετρικά σχέδια, σταυρούς και στυλιζαρισμένα φυτικά μοτίβα. Όταν η αρχική μνημειακή κατασκευή ενσωματώθηκε σε μια μεγαλύτερη βασιλική κατά το πρώτο μισό του 5ου αιώνα, ο νέος κεντρικός ναός έλαβε ένα πολύ πιο περίτεχνο πολύχρωμο ψηφιδωτό δάπεδο.