ASML heeft wereldwijd vrijwel een monopolie op de lithografiemachines die worden gebruikt om de kleinste, meest complexe microchips te maken. Vrijwel elke geavanceerde chip (zoals die in smartphones, laptops en AI-processoren) is op een gegeven moment met behulp van een machine van ASML geproduceerd.
Het bedrijf uit Veldhoven is de hoogst gewaardeerde Europese onderneming, met een beurswaarde van ongeveer 615 miljard euro. Het is het enige Europese techbedrijf dat echt kan meekomen met Amerikaanse reuzen zoals NVIDIA, Microsoft en Apple.
De Amerikaanse regering hoopt de Chinese opmars op het gebied van AI en supercomputers te vertragen door de toegang tot geavanceerde chips te beperken. Daarmee wil Washington ook de ontwikkeling van het Chinese leger afremmen. Onder grote Amerikaanse druk heeft de Nederlandse regering de export van chipmachines van ASML naar China al meerdere keren aan banden gelegd.
Nu ligt er een wetsvoorstel in het Amerikaanse Congres, de Match Act, dat die druk zou omzetten in directe dwang. Het voorstel moet bondgenoten dwingen hetzelfde exportbeleid voor gevoelige technologieën te hanteren als de VS. Ook de oudere chipmachines die ASML nog aan China verkoopt, zouden dan onder het verbod vallen. Hetzelfde geldt voor het onderhoud van al geleverde machines. Gaat Nederland daar niet mee akkoord, dan kunnen de VS sancties opleggen.
