Οι χρηματιστές περιμένουν μπροστά στις οθόνες τους. Η διαπραγμάτευση της μετοχής της Netscape Communications στο Nasdaq δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, αλλά το κλίμα έχει ηλεκτριστεί.Οι εντολές αγοράς συσσωρεύονται με τέτοια ταχύτητα ώστε το ντεμπούτο καθυστερεί. Η ζήτηση έχει ξεφύγει από κάθε πρόβλεψη.Η αρχική τιμή διάθεσης έχει οριστεί στα 28 δολάρια ανά μετοχή — διπλάσια από τα 14 δολάρια που σχεδίαζαν αρχικά οι ανάδοχοι της έκδοσης. Όταν η πρώτη συναλλαγή πραγματοποιείται, η τιμή δεν βρίσκεται στα 28 δολάρια.Βρίσκεται στα 71. Λίγο αργότερα η μετοχή αγγίζει σχεδόν τα 75 δολάρια, προτού κλείσει στα 58,25 δολάρια. Μέσα σε μία συνεδρίαση, η αξία μιας εταιρείας που δεν έχει συμπληρώσει ούτε ενάμιση χρόνο ζωής πλησιάζει τα 2,9 δισ. δολάρια.Η Netscape δεν έχει παρουσιάσει ποτέ καθαρά κέρδη. Δεν διαθέτει εργοστάσια, ακίνητα ή κάποιο από τα παραδοσιακά περιουσιακά στοιχεία που χρησιμοποιεί μέχρι τότε η Wall Street για να μετρήσει την ισχύ μιας επιχείρησης.Διαθέτει, όμως, κάτι που ξαφνικά φαίνεται πιο πολύτιμο από όλα αυτά: Την πόρτα προς το Διαδίκτυο.Ο νεαρός που κάνει το Internet ανθρώπινοΣτο κέντρο της ιστορίας βρίσκεται ο Μαρκ Αντρέεσεν, ένας νεαρός προγραμματιστής που λίγα χρόνια νωρίτερα εργάζεται στο National Center for Supercomputing Applications του Πανεπιστημίου του Ιλινόι.Εκεί συμμετέχει στη δημιουργία του Mosaic, ενός από τα πρώτα προγράμματα περιήγησης που επιτρέπουν στον χρήστη να βλέπει εικόνες και κείμενο μέσα στην ίδια σελίδα.Μέχρι τότε, το Internet παραμένει ένας δύσχρηστος κόσμος εντολών, πρωτοκόλλων και γραμμών κειμένου. Αφορά κυρίως ακαδημαϊκούς, επιστήμονες και ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να χειρίζονται υπολογιστικά δίκτυα.Το Mosaic αλλάζει την εμπειρία. Ο Παγκόσμιος Ιστός αποκτά εικόνα, χρώμα και συνδέσμους που μπορεί να ακολουθήσει ακόμη και ένας αρχάριος. Το Internet παύει να μοιάζει με εργαλείο εργαστηρίου και αρχίζει να θυμίζει μέσο επικοινωνίας για εκατομμύρια ανθρώπους.Ο επιχειρηματίας Τζιμ Κλαρκ, ιδρυτής της Silicon Graphics, βλέπει αμέσως την ευκαιρία. Εντοπίζει τον Αντρέεσεν και μαζί ιδρύουν, τον Απρίλιο του 1994, την εταιρεία που αρχικά ονομάζεται Mosaic Communications και λίγο αργότερα μετονομάζεται σε Netscape Communications.Ο Αντρέεσεν είναι μόλις 23 ετών όταν ξεκινά η Netscape. Την ημέρα της χρηματιστηριακής εισαγωγής της είναι 24.Σε λιγότερο από δύο χρόνια γίνεται το πρόσωπο μιας νέας επιχειρηματικής γενιάς.Ο browser που κατακτά τον ΙστόΤο Netscape Navigator κυκλοφορεί στα τέλη του 1994. Η εξάπλωσή του είναι εκρηκτική.Μέσα σε λίγους μήνες κατακτά τη συντριπτική πλειονότητα της αγοράς των browsers. Οι εκτιμήσεις της εποχής τοποθετούν το μερίδιό του πάνω από το 80%, ενώ ορισμένες το φέρνουν κοντά στο 90%.Για εκατομμύρια ανθρώπους, ο Navigator γίνεται η πρώτη πραγματική επαφή με τον Παγκόσμιο Ιστό.Η Netscape δεν πουλά απλώς ένα πρόγραμμα. Διεκδικεί τον έλεγχο της κεντρικής πύλης μέσα από την οποία οι χρήστες θα μπαίνουν στη νέα ψηφιακή οικονομία.Και αυτό ακριβώς βλέπουν οι επενδυτές το καλοκαίρι του 1995. Δεν αγοράζουν μια εταιρεία λογισμικού με περιορισμένα έσοδα και ζημιογόνο ισολογισμό. Αγοράζουν την πιθανότητα η Netscape να γίνει ο ιδιοκτήτης της εισόδου προς ολόκληρο το Internet.Μέχρι εκείνη την ημέρα, οι περισσότερες επιχειρήσεις πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν να παράγουν σταθερά κέρδη προτού ζητήσουν από το χρηματιστήριο μια μεγάλη αποτίμηση.Η Netscape ανατρέπει αυτόν τον κανόνα. Κατά τα πρώτα δύο τρίμηνα λειτουργίας της έχει έσοδα περίπου 16,6 εκατ. δολαρίων και συνολικές ζημιές περίπου 4,3 εκατ. δολαρίων. Η ίδια προειδοποιεί ότι ενδέχεται να συνεχίσει να εμφανίζει ζημιές.Κι όμως, η αγορά την αποτιμά σε δισεκατομμύρια. Οι επενδυτές παύουν να ρωτούν μόνο πόσα κερδίζει σήμερα μια εταιρεία. Αρχίζουν να ρωτούν πόσο μεγάλη μπορεί να γίνει αύριο.Η ανάπτυξη, το μερίδιο αγοράς, η ταχύτητα προσέλκυσης χρηστών και η δυνατότητα κυριαρχίας σε μια νέα πλατφόρμα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από τα παραδοσιακά κέρδη. Η Wall Street δεν αγοράζει πια μόνο ισολογισμούς. Αγοράζει προσδοκίες.Εκατομμυριούχοι μέσα σε μία ημέραΗ εκρηκτική άνοδος της μετοχής δημιουργεί τεράστιο πλούτο σχεδόν στιγμιαία.Οι ιδρυτές, τα στελέχη, οι πρώτοι εργαζόμενοι και οι επενδυτές της Netscape βλέπουν την αξία των συμμετοχών τους να πολλαπλασιάζεται μέσα σε ώρες.Ο Αντρέεσεν μετατρέπεται σε σύμβολο του νέου καπιταλισμού της Silicon Valley: νέος, αντισυμβατικός, χωρίς κοστούμι και γραβάτα, με μια τεχνολογία που υπόσχεται να ανατρέψει τις παλιές αυτοκρατορίες.Τον Φεβρουάριο του 1996, το Time τον τοποθετεί στο εξώφυλλό του ξυπόλυτο, καθισμένο σε έναν χρυσό θρόνο. Δεν είναι απλώς ένα πορτρέτο ενός επιτυχημένου προγραμματιστή. Είναι η εικόνα μιας ολόκληρης εποχής που πιστεύει ότι οι νέοι δημιουργοί του Internet μπορούν να γίνουν οι νέοι βασιλιάδες της οικονομίας. Ο πλούτος δεν απαιτεί πλέον δεκαετίες συσσώρευσης.Μπορεί να δημιουργηθεί μέσα σε μία χρηματιστηριακή συνεδρίαση.Το σήμα που περίμενε η Silicon ValleyΗ IPO της Netscape δεν δημιουργεί μόνη της τη φούσκα των dot-com. Λειτουργεί, όμως, ως το μεγάλο σήμα εκκίνησης.Αποδεικνύει στα venture capital, στις επενδυτικές τράπεζες και στους ιδρυτές νεοφυών επιχειρήσεων ότι μια εταιρεία του Internet μπορεί να φτάσει στο χρηματιστήριο γρήγορα, χωρίς να έχει ακόμη κερδοφορία, και να ανταμειφθεί με αποτίμηση δισεκατομμυρίων.Το μοντέλο γίνεται ακαταμάχητο. Τα επενδυτικά κεφάλαια κατευθύνονται μαζικά προς τη Silicon Valley. Νέες επιχειρήσεις ξεπηδούν με ταχύτητα. Οι δημόσιες εγγραφές πολλαπλασιάζονται και η κατάληξη «.com» αρχίζει να λειτουργεί σχεδόν ως μαγικό εισιτήριο για την άντληση χρημάτων.Σταδιακά, η λογική της μελλοντικής ανάπτυξης μετατρέπεται σε άρνηση κάθε οικονομικού περιορισμού.Εταιρείες χωρίς βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο, χωρίς σταθερά έσοδα και συχνά χωρίς σαφή προϊόντα αποκτούν τεράστιες αποτιμήσεις.Η υπόσχεση του Internet είναι πραγματική. Οι τιμές, όμως, αρχίζουν να απομακρύνονται από κάθε ρεαλιστική προσδοκία.Ο γίγαντας που αντιλαμβάνεται την απειλήΣτο Ρέντμοντ της Ουάσιγκτον, η Microsoft παρακολουθεί την άνοδο της Netscape με ανησυχία.Ο Μπιλ Γκέιτς καταλαβαίνει ότι ο browser δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόγραμμα. Μπορεί να εξελιχθεί σε μια νέα πλατφόρμα πάνω από το λειτουργικό σύστημα.Αν οι χρήστες εκτελούν εφαρμογές μέσα από τον browser, η κυριαρχία των Windows κινδυνεύει να χάσει τη σημασία της.Η Microsoft απαντά με τον Internet Explorer, τον οποίο συνδέει στενά με τα Windows και διαθέτει χωρίς ξεχωριστή χρέωση. Αρχίζει ο πρώτος μεγάλος «πόλεμος των browsers».Η Netscape έχει το προβάδισμα στην τεχνολογία και στην αγορά. Η Microsoft, όμως, διαθέτει ένα όπλο που δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί: τα Windows βρίσκονται ήδη εγκατεστημένα στη μεγάλη πλειονότητα των προσωπικών υπολογιστών.Ο Internet Explorer φτάνει στον χρήστη μαζί με το λειτουργικό σύστημα. Ο Navigator πρέπει να κερδίσει τον χρήστη ξεχωριστά.