vandaag, 13:31Groningen maakt zich op voor een uitzonderlijke gebeurtenis. Op woensdag 12 augustus schuift de maan voor een groot deel voor de zon, waardoor bijna 90 procent van het zonlicht boven onze provincie verdwijnt. Als het weer meewerkt en er geen bewolking is, is dat verschijnsel goed te zien.Even na achten ’s avonds bereikt de verduistering haar maximale punt. Laag boven de westelijke horizon ontstaat dan een opvallende gedeeltelijke zonsverduistering, een verschijnsel dat slechts een paar keer per decennium voorkomt.Misschien heeft u in de kast nog wel zo’n eclipsbrilletje liggen dat in 1999 bijna overal was uitverkocht. Op 11 augustus van dat jaar lag Nederland namelijk voor het eerst sinds 1715 in het pad van een totale zonsverduistering. De zon zou ruim twee minuten volledig achter de maan verdwijnen, met alleen de lichtkrans, de corona, zichtbaar.De aanloop zorgde voor een hype: brillen gingen eind juli als warme broodjes over de toonbank en touroperators organiseerden speciale busreizen naar plekken met optimaal zicht. 1999 viel tegenOp de dag zelf viel het echter tegen. Zware bewolking verpestte het zicht in grote delen van de provincie. Toch maakte de eclips indruk: het werd donker, het koelde af, en vogels en insecten werden stil.Voor dit jaar zijn de weersvoorspellingen voorlopig wel goed. Alleen vindt de verduistering nu laat op de dag plaats, waardoor de zon al laag boven de horizon zal staan op het moment van de verduistering. Het is dus zaak om een plek te zoeken met een goed zicht op de ondergaande zon.Wel vaker een gedeeltelijke verduisteringOok na 1999 waren in Groningen meerdere gedeeltelijke zonsverduisteringen te zien. Direct na zonsopkomst was op 31 mei 2003 een grote hap uit de zon zichtbaar, een verschijnsel dat door de lage stand van de zon extra opvallend was. In de jaren daarna volgden verduisteringen in 2005, 2006, 2008 en 2011, waarbij de maan telkens een stukje voor de zon schoof en het licht kortstondig veranderde. De meest opvallende zonsverduistering was die van 20 maart 2015: ruim tachtig procent van de zon werd toen bedekt, en voor het eerst moest de netbeheerder rekening houden met een plotselinge terugval van zonne-energie.In 2021 en 2022 waren er opnieuw kleinere verduisteringen van 17 tot 22 procent, vooral interessant voor astronomen die de precieze timing en lichtafname volgden. Mooi om te zien, maar geen daarvan kwam in de buurt van de grote verduistering van 1999.Verduisteringen voorspellenAl duizenden jaren kunnen mensen zonsverduisteringen voorspellen, een ontdekking die begon toen de Babyloniërs zagen dat deze gebeurtenissen volgens een vast patroon – de Saros-cyclus – terugkeren. Die kennis bereikte het noorden van Nederland pas veel later. In het middeleeuwse Groningen wist de gewone bevolking van niets, waardoor een plotseling verdwijnende zon voor paniek en doodsangst kon zorgen.De vroegste Groningse beschrijvingen komt van abt Emo van Wittewierum in 1218De vroegste Groningse beschrijvingen komt van abt Emo van Wittewierum. Hij noteerde in 1218 een zonsverduistering die zo volledig was dat het midden op de dag donker werd alsof de nacht inviel. In zijn dagboek schreef hij: 'Eodem anno eclipsis solis facta est… ita ut solis claritas penitus tolleretur en stelle in celo viderentur.'Volgens Emo vond de verduistering plaats op 24 juli, duurde ongeveer een uur en werd het zo donker dat zelfs sterren zichtbaar waren. Voor de mensen van toen moet dat een ontregelende, bijna angstaanjagende ervaring zijn geweest.Teken van GodDoor de eeuwen heen veranderde de manier waarop mensen een zonsverduistering beleven ingrijpend. Waar middeleeuwse Groningers een verduistering nog zagen als een teken van God, ervaren we het tegenwoordig vooral als een bijzonder natuurverschijnsel en een soort gratis attractie. Geen volledigeHet is geen totale verduistering zoals in 1218 of 1999, maar wel een opvallend moment dat slechts af en toe voorkomt. Een totale zonsverduistering is in Groningen pas in 2135 weer te zien, waardoor dit soort grote gedeeltelijke verduisteringen voorlopig het dichtst in de buurt komen.Hier kijk je zaterdag in onze provincie naar de gedeeltelijke zonsverduistering(opent in nieuw venster)Wolken zijn spelbrekers bij zonsverduistering(opent in nieuw venster)'Deze zonsverduistering was relatief licht'(opent in nieuw venster)