Τoυ Γαβριήλ Αμίτση, καθηγητής Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλειας, διευθυντής του Ερευνητικού Εργαστηρίου Κοινωνικής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, εταίρος του International Network for Pensions Research (INPeR)Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ της δημόσιας διαβούλευσης του Σχεδίου Νόμου «Ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης: περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, διεύρυνση των επιλογών συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης» (Ιούλιος 2026) επιβεβαίωσε την ανάγκη εισαγωγής μηχανισμών καλής διακυβέρνησης του Οικοσυστήματος της Επαγγελματικής Ασφάλισης (δεύτερος πυλώνας συνταξιοδοτικής προστασίας), οι οποίοι θα ενισχύσουν την αναμενόμενη υψηλή συμβολή της συγκεκριμένης παρέμβασης στην ορθολογική ανάπτυξη του θεσμού, καλύπτοντας σε σημαντική έκταση κενά και στρεβλώσεις του Νόμου 5078/2023 «Αναμόρφωση επαγγελματικής ασφάλισης, εξορθολογισμός ασφαλιστικής νομοθεσίας, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις, σύστημα διορισμού και προσλήψεων των εκπαιδευτικών της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης και λοιπές διατάξεις».Η ΚΑΛΗ διακυβέρνηση αποτελεί μία θεμελιώδη αρχή λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης στην ελληνική έννομη τάξη σύμφωνα με το άρθρο 19 του Νόμου 4622/2019 «Επιτελικό κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» που προβλέπει χαρακτηριστικά στην παρ. 1:«Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ Δημόσια Διοίκηση για την εκπλήρωση της αποστολής της λειτουργεί βάσει των αρχών της καλής διακυβέρνησης και της χρηστής διοίκησης, όπως αυτές καθορίζονται από τη διεθνή επιστημονική ανάλυση και πρακτική, ιδίως δε τις αρχές της νομιμότητας, της διαφάνειας και λογοδοσίας, της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας, της αναγκαιότητας και επικουρικότητας και της αξιοκρατίας και του επαγγελματισμού».ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ Εργαστήριο Κοινωνικής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΕΕΚΔ ΠΑΔΑ) κατέθεσε στον σχετικό δημόσιο διάλογο -ως το μοναδικό ακαδημαϊκό κέντρο της χώρας που προωθεί καταστατικά την ανάπτυξη της διδασκαλίας/έρευνας στο πεδίο της επαγγελματικής ασφάλισης- ένα πλέγμα πολύ συγκεκριμένων εισηγήσεων θεσμικής και επιχειρησιακής φύσης, οι οποίες αντανακλούν μία γνήσια «φιλοευρωπαϊκή προσέγγιση» του κοινωνικού ρόλου των φορέων του δεύτερου πυλώνα συνταξιοδοτικής προστασίας (Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, ΤΕΑ), στο πλαίσιο τόσο της Οδηγίας 2016/2341 σχετικά με τα ιδρύματα επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών («ΙΕΣΠ II»), όσο ιδίως της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (the Savings and Investments Union). Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική εγκαινιάσθηκε τον Μάρτιο του 2025 και επιδιώκει να δημιουργήσει περισσότερες ευκαιρίες στους πολίτες της Ε.Ε. να διοχετεύουν τις αποταμιεύσεις τους σε παραγωγικές επενδύσεις, ενισχύοντας παράλληλα την οικονομική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της Ε.Ε.ΟΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ επιχειρησιακής φύσης του ΕΕΚΔ ΠΑΔΑ επικεντρώνονται στη διασφάλιση της καλής διακυβέρνησης του ελληνικού οικοσυστήματος επαγγελματικής ασφάλισης, υπό το πρίσμα ιδίως:I. της Σύστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 20.11.2025 «Σχετικά με τα Συστήματα Παρακολούθησης των Συντάξεων, τους Πίνακες Συντάξεων και την Αυτόματη Ένταξη»II. της Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 20.11.2025 «Ενίσχυση της ικανότητας του τομέα της Συμπληρωματικής Συνταξιοδότησης της Ε.Ε. για τη βελτίωση του συνταξιοδοτικού εισοδήματος και την παροχή μακροπρόθεσμων κεφαλαίων στην Ενωσιακή Οικονομία»III. της Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 30.9.2025 «Η Στρατηγική της Ε.Ε. για τον Χρηματοοικονομικό Γραμματισμό».Η ΠΡΩΤΗ εισήγηση αφορά τη δημιουργία ενός μόνιμου συμβουλευτικού οργάνου υψηλού επιπέδου («Εθνική Επιτροπή Επαγγελματικής Ασφάλισης») που θα λειτουργήσει στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με στόχο την ανάπτυξη του θεσμού και τη διαφύλαξη του κοινωνικού χαρακτήρα του.Η Εθνική Επιτροπή θα συγκροτηθεί με απόφαση του υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και θα αποτελείται ενδεικτικά από εκπροσώπους των εθνικών κοινωνικών εταίρων, εκπροσώπους των ΤΕΑ, εκπροσώπους της Τράπεζας της Ελλάδας, εκπροσώπους της Ένωσης Θεσμικών Επενδυτών, εκπροσώπους Επιμελητηρίων και ακαδημαϊκούς/ερευνητές σε θέματα εργασιακών σχέσεων και επαγγελματικής ασφάλισης.Η ΔΕΥΤΕΡΗ εισήγηση αφορά τη δημιουργία ενός δημόσιου υποστηρικτικού μηχανισμού, με τίτλο «Εθνικό Παρατηρητήριο Επαγγελματικής Ασφάλισης», που θα λειτουργήσει στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, αναλαμβάνοντας ιδίως:Α. Την εκπόνηση και εκ των προτέρων εφαρμογή μοντέλων εκτίμησης κοινωνικού αντίκτυπου σε κάθε νομοθετική και κανονιστική πρωτοβουλία ρύθμισης του τομέα της επαγγελματικής ασφάλισης, με βάση τις συνθήκες και τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς εργασίας.Β. Τον σχεδιασμό και την υποστήριξη διαδικτυακής πλατφόρμας πληροφόρησης των μελών ΤΕΑ, που θα διασφαλίζει άμεση και φιλική πρόσβαση στην επισκόπηση των ατομικών σωρευμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους και των προβλέψεων των μελλοντικών παροχών τους.Γ. Την ανάπτυξη μεθοδολογιών και εργαλείων συστηματικής και διαχρονικής παρακολούθησης της επάρκειας, ποιότητας και βιωσιμότητας των παροχών από ΤΕΑ.Δ. Την προετοιμασία και πιλοτική εφαρμογή μοντέλου αυτόματης ένταξης εργαζομένων σε ΤΕΑ (αυτόματη εγγραφή σε υφιστάμενα ΤΕΑ με δικαίωμα επιλογής αυτοεξαίρεσης εντός καθορισμένης περιόδου).Ε. Την παρακολούθηση των (εθνικών και διεθνών) κοινωνικοοικονομικών εξελίξεων σε κρίσιμους τομείς που επηρεάζουν την ανάπτυξη του τομέα της επαγγελματικής ασφάλισης.ΣΤ. Την παρακολούθηση των θεσμικών και επιχειρησιακών πρωτοβουλιών των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων διεθνών οργανισμών στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλισης.Ζ. Την παρακολούθηση των θεσμικών και επιχειρησιακών πρωτοβουλιών κρατών-μελών της Ε.Ε. στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλισης.Η. Την ανάπτυξη επιστημονικών εργαλείων, οδηγών και εγχειριδίων.Θ. Την εκπόνηση ειδικών ερευνών γραφείου και πεδίου.Ι. Τη συστηματική συνεργασία του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με αντιπροσωπευτικά διακρατικά δίκτυα και συναφείς δομές άλλων κρατών της ευρωπαϊκής περιφέρειας που δραστηριοποιούνται στο πεδίο της επαγγελματικής ασφάλισης.ΙΑ. Την ανάπτυξη δράσεων επικοινωνίας, πληροφόρησης, προβολής και δημοσιότητας της εφαρμογής των μέτρων της Οδηγίας 2016/2341 στην ελληνική έννομη τάξη.Η ΤΡΙΤΗ εισήγηση αφορά την ανάπτυξη ενός εθνικού Προγράμματος Συνταξιοδοτικού Αλφαβητισμού, με έμφαση στους νέους και στις ομάδες υψηλού κινδύνου αποκλεισμού, το οποίο θα προωθηθεί με θεματικές δράσεις επιμόρφωσης, ευαισθητοποίησης, έρευνας και δημοσιότητας.Η ΣΥΜΒΟΛΗ των ως άνω εισηγήσεων στην κατοχύρωση της καλής διακυβέρνησης του Ελληνικού Οικοσυστήματος Επαγγελματικής Ασφάλισης τεκμηριώνεται με βάση τόσο τα διδάγματα της ευρωπαϊκής εμπειρίας όσο και ιδίως τη στοχοθεσία της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.Η υιοθέτησή τους θα εξαρτηθεί από ιδεολογικές και πολιτικές επιλογές που υπερβαίνουν προφανώς τα όρια της τεχνοκρατικής ακαδημαϊκής συζήτησης για την ενίσχυση της συνταξιοδοτικής προστασίας των εργαζομένων, υπό το πρίσμα της δημογραφικής κατάρρευσης της χώρας.