vandaag, 10:39Het negen meter hoge en circa 17.000 kilo wegende bronzen Lenin-beeld dat eigendom is van de ondernemer Henk Koop, heeft een opmerkelijke geschiedenis achter de rug. Deze week kwam het terecht in een Oost-Gronings graanveld, na een imposante roadtrip.Na jaren van verhuizingen en tijdelijke standplaatsen is de kolos sinds deze week neergezet in Oostwold, als decorstuk van de theatervoorstelling De Graanrepubliek. Daarna wordt het onderdeel van het toekomstige Centrum De Graanrepubliek, in een streek met een uitgesproken communistische traditie.Oud-Sovjet-vliegveldToen de Groninger ondernemer Henk Koop in 1997 een oud Sovjet-vliegveld bij Merseburg in de voormalige DDR kocht, trof hij in een afgesloten hangar een onverwachte erfenis aan: een zeventien ton zwaar, negen meter hoog Lenin-beeld. De burgemeester wilde het communistische monument graag kwijt, waarop Koop besloot het mee te nemen naar Nederland.Naar eigen zeggen: 'Als waarschuwing tegen het communisme en de collectieve landbouw.' In Tjuchem kreeg het beeld een plek op zijn boerenerf, waar de bronzen Lenin al snel uitgroeide tot een opvallende trekpleister op het Groningse platteland.Merseburg, de voorgeschiedenisIn 1971 werd in de stad Merseburg, in de toenmalige DDR, een negen meter hoog bronzen Lenin-beeld onthuld. Het monument was begin jaren zeventig ontworpen door drie Russische kunstenaars als exacte kopie van het Lenin-beeld in Oefa, de hoofdstad van de Russische deelrepubliek Basjkirostan. Met opwaaiende jas en wijzende arm moest Lenin er de socialistische toekomst verbeelden.Na de val van de Berlijnse Muur werd het beeld in 1991 onder grote publieke belangstelling van zijn sokkel getakeld. De autoriteiten wisten geen raad met de communistische erfenis en plaatsten Lenin in een afgesloten hangar op een voormalig Sovjet-vliegveld buiten de stad. Daar trof Koop het zes jaar later aan. Oudejaarsstunt: eind 1997Nog geen maand na aankomst in november 1997 in Groningen, bleek het Leninbeeld een bezit dat vooral veel reuring opleverde. Vooral kunstenaars wisten er wel raad mee. En grapjassen, niet te vergeten.Eind dat jaar werd het beeld onderdeel van een Friese oudejaarsstunt. De oudejaarsvereniging van Oosterwolde ontvoerde het net aangekomen Lenin-beeld, maar de vereniging van Tolbert had hetzelfde plan. Toen zij ontdekten dat het beeld al onderweg was naar Friesland, wisten ze met hulp van de politie (!) de dieplader bij Leek te onderscheppen en het alsnog naar hun eigen dorp te halen.Daarna werd het beeld alsnog naar Oosterwolde gebracht, waar het op het zogeheten ‘Rode Plein’ werd neergezet. Een groep ondernemers wilde het beeld graag overnemen, maar dat plan strandde: burgemeester Hans Lesterhuis vond het beeld te groot en de vraagprijs van ongeveer 100.000 gulden te hoog. Noorderplantsoen: aardappels en commotieDe ophef rond de oudejaarsstunt verbleekte een paar jaar later al bij de commotie die de kunstenaar Hans van Houwelingen in het jaar 2000 veroorzaakte door het Leninbeeld samen met 38 ton consumptieaardappelen in het Stad Groninger Noorderplantsoen te plaatsen.Bezoekers mochten met de aardappels rond het beeld in het Noorderplantsoen doen wat ze wildenDat gebeurde in het kader van de kunstmanifestatie '10 in het groen, 20 onder dak'. Van Houwelingen wilde met de sculptuur van Lenin de aandacht vestigen op de ‘kwetsbaarheid van de politieke omstandigheid waarin we nu leven.' Maar het leverde vooral een hoop protest op. Natuurbeschermers trokken aan de bel omdat het beeld en de aardappelen het bodemleven van het plantsoen aan zouden tasten. De aardappelen werden rond het beeld gestort en voorbijgangers mochten er mee doen wat ze wilden. Sommige namen fietstassen vol mee, anderen bekogelden het beeld ermee. Twente en Assen: een reizend icoonIn 2009 verhuisde Lenin naar Enschede, waar hij ruim een jaar blikvanger was bij museum TwentseWelle tijdens een DDR-expositie. Daarna belandde het beeld bij kuuroord Fontana in Bad Nieuweschans omdat Henk Koop daar ook aandeelhouder van was.In 2012 en 2013 stond Lenin aan de kop van de Vaart in Assen ter promotie van de tentoonstelling De Sovjet Mythe in het Drents Museum. En ook daar veroorzaakte het commotie. Om koning Willem-Alexander en koningin Máxima niet in verlegenheid te brengen, werd tijdens hun bezoek aan Assen de route aangepast zodat ze niet langs het Leninbeeld kwamen. Zuidbroek: jaren in de opslagBij het kuuroord Fontana stond Lenin op een plek die alleen zichtbaar was voor gasten in badjas. Toen het complex in 2019 van eigenaar wisselde, haalde Koop het beeld terug. De kolos belandde op een industrieterrein in Zuidbroek, waar hij jarenlang naast een afgebrande loods stond. Pas in december 2023 keerde Lenin terug naar het boerenerf in Tjuchem.OostwoldIn juli 2026 volgde de voorlopig laatste verhuizing: in een complexe operatie werd het Lenin-beeld naar Oostwold gebracht, waar het als imposant decorstuk dient voor het muziektheaterstuk De Graanrepubliek van de Zummerbühne.Na de speelperiode (5 augustus–6 september) verhuist het beeld nog één keer binnen het dorp, waarna het onderdeel wordt van het in 2028 te openen Centrum De Graanrepubliek, dat de geschiedenis van de regio belicht.Historisch logischDat Lenin uitgerekend in Oostwold belandt, is historisch logisch: Oost-Groningen was de enige Nederlandse regio waar het communisme breed leefde, door de scherpe tegenstelling tussen rijke herenboeren en arme landarbeiders. Na een zwerftocht van bijna dertig jaar heeft Lenin daarmee eindelijk een vaste plek gevonden, als blikvanger die de geschiedenis van de streek zichtbaar maakt.Bronzen Lenin van 17 ton gearriveerd in Oostwold: 'Een gigantische operatie'(opent in nieuw venster)