Ο προϋπολογισμός των 2 δισ. ευρώ που απορρόφησε το υπουργείο Υγείας από το Ταμείο Ανάκαμψης και πως κατανεμήθηκαν, τα προβλήματα που δημιουργούν στους δημόσιους προϋπολογισμούς τα νέα καινοτόμα φάρμακα, η επικείμενη αλλαγή φαρμακευτικής πολιτικής των ΗΠΑ και κατά πόσο θα επηρεάσει την Ευρώπη καθώς και οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας, αναλύονται από τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη.Κύριε υπουργέ φτάνουμε στην τελική ευθεία με τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης. Τι θα παραδώσουμε στους Έλληνες πολίτες και τι στην ΕΕ;Το Ταμείο Ανάκαμψης αποτέλεσε τη μεγαλύτερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει το υπουργείο Υγείας ίσως σε ολόκληρη τη μεταπολιτευτική του ιστορία. Δεν ήταν απλώς ένα μεγάλο χρηματοδοτικό πρόγραμμα αλλά μια μοναδική ευκαιρία να αλλάξουμε ουσιαστικά το ΕΣΥ. Ο συνολικός προϋπολογισμός των έργων ανέρχεται σε 2 δισ. ευρώ. Από αυτά 1,4 δις ευρώ αφορούν εκσυγχρονισμό υποδομών και επεκτάσεις κτιρίων σε περισσότερα από 93 δημόσια νοσοκομεία και 160 Κέντρα Υγείας, σε νέο ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό που εγκαθίσταται ήδη στις δομές υγείας, σε σύγχρονες ψηφιακές υπηρεσίες όπως η τηλεϊατρική που φέρνει εξειδικευμένη φροντίδα ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα σημεία της χώρας, το myHealth app που δίνει στον πολίτη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας από το κινητό του και φυσικά στο μεγαλύτερο πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων που γνώρισε ποτέ η Ελλάδα το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», το οποίο θα συνεχιστεί και μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης με εθνικούς πόρους καθώς ήδη η κυβέρνηση έχει δεσμεύσει 300 εκατ. ευρώ για 3 έτη. Από το 1,4 δις ευρώ, 500 εκατ. ευρώ πήγαν στις υποδομές, 150 εκατ. ευρώ στον εξοπλισμό, 400 εκατ. ευρώ στο ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ και 400 εκατ. ευρώ στην ψηφιακή αναβάθμιση. Κάποια άλλα μικρότερα ποσά σε οργανισμούς όπως ο ΟΔΙΠΥ (0ργανισμός Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία), ο ΝΟΣΠΙ (Νοσοκομειακή Φροντίδα στο Σπίτι) κ.λπ.Παράλληλα, στο νοσοκομείο ΣΩΤΗΡΙΑ υλοποιείται η ίδρυση και κατασκευή νέου Κέντρου Ακτινοθεραπείας, με προϋπολογισμό 22,9 εκατ. ευρώ, και στο Παπανικολάου χρηματοδοτείται με 10,8 εκατ. ευρώ η δημιουργία νέων κτιριακών υποδομών για τα Εργαστήρια Κυτταρικής και Γονιδιακής Θεραπείας και την Αιματολογική Κλινική.Στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραδίδουμε κάτι εξίσου σημαντικό: αποδεικνύουμε ότι η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιεί στο 100% τους ευρωπαϊκούς πόρους, να τηρεί τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα και να ολοκληρώνει ένα εξαιρετικά σύνθετο πρόγραμμα χωρίς να χαθεί ούτε ένα ευρώ.Ο τομέας της Υγείας ως γνωστόν αποτελεί το πιο δύσκολο και πιο νευραλγικό κομμάτι διακυβέρνησης. Ποια ήταν τα αγκάθια που έπρεπε να ξεπεράσετε και οι παθογένειες που έχουν γίνει κανονικότητα;Η Υγεία είναι ίσως το πιο απαιτητικό χαρτοφυλάκιο, γιατί δεν διαχειρίζεσαι απλώς αριθμούς ή διοικητικές διαδικασίες αλλά την αγωνία του ανθρώπου που πονά, του συγγενή που περιμένει έξω από ένα χειρουργείο, του γιατρού και του νοσηλευτή που δίνουν καθημερινά τον καλύτερό τους εαυτό.Παραλάβαμε ένα σύστημα με χρόνιες παθογένειες δεκαετιών. Γερασμένες υποδομές, εξοπλισμό που είχε ξεπεράσει τον κύκλο ζωής του, μεγάλες λίστες αναμονής, σημαντικές ελλείψεις προσωπικού σε ορισμένες ειδικότητες, καθυστερήσεις στις διαδικασίες και ένα επίπεδο ψηφιοποίησης που δεν ανταποκρινόταν στις ανάγκες της εποχής.Ταυτόχρονα, κληθήκαμε να διαχειριστούμε μία πανευρωπαϊκή κρίση έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού γι’ αυτό προχωρήσαμε σε χιλιάδες προσλήψεις και σήμερα το ΕΣΥ διαθέτει το περισσότερο προσωπικό που είχε ποτέ στην ιστορία του. Για το 2026 προβλέπονται έως το τέλος του έτους συνολικά 8.000 θέσεις, εκ των οποίων 5.000 αφορούν μόνιμο προσωπικό και 3.000 επικουρικό.Γενικότερα, η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης στο 100% δεν ήταν αυτονόητη. Χρειάστηκε να ξεπεράσουμε διαγωνισμούς, δικαστικές προσφυγές, αυξήσεις στο κόστος των υλικών και καθημερινές δυσκολίες σε εκατοντάδες έργα σε όλη την Ελλάδα.Ο πόλεμος για τη χρηματοδότηση στο φάρμακο καλά κρατεί. Και όσο για το clawback έχει γίνει εφιάλτης. Πόσο μπορεί να φτάσει η δημόσια χρηματοδότηση στη χώρα. Που είναι τα όρια και πως θα μπορούσαν να μειωθούν οι υποχρεωτικές επιστροφές;Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι για πολλά χρόνια η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη παρέμενε καθηλωμένη. Από το 2010 έως το 2021 δεν είχε αυξηθεί ούτε κατά ένα ευρώ. Επί κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη αλλάξαμε αυτή την πολιτική. Αυξήσαμε σημαντικά τη δημόσια χρηματοδότηση, από περίπου 2,4 δισ. ευρώ στα 3,1 δισ. ευρώ, και συνεχίζουμε να ενισχύουμε τους διαθέσιμους πόρους, στο μέτρο που το επιτρέπουν οι δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι γιατί το clawback εξακολουθεί να παραμένει υψηλό. Η απάντηση είναι ότι οι ανάγκες αυξάνονται με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα. Ο πληθυσμός γερνά, οι χρόνιες παθήσεις αυξάνονται, ενώ η επιστήμη παράγει συνεχώς νέες καινοτόμες θεραπείες, αλλά και νέες ενδείξεις για ήδη υπάρχοντα φάρμακα. Αυτή δεν είναι μια ελληνική ιδιαιτερότητα, είναι μια πρόκληση που αντιμετωπίζουν όλα τα συστήματα υγείας στην Ευρώπη.Γι’ αυτό και η λύση δεν μπορεί να είναι μόνο η αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης. Τα χρήματα του κράτους δεν είναι ανεξάντλητα, ενώ οι ανάγκες είναι διαρκώς αυξανόμενες. Οφείλουμε, λοιπόν, να βρούμε τη σωστή ισορροπία: από τη μία να διασφαλίζουμε ότι κάθε ασθενής θα έχει πρόσβαση στο φάρμακο που χρειάζεται, την ώρα που το χρειάζεται, και από την άλλη να ελέγχουμε τη δαπάνη, περιορίζοντας κάθε μορφή σπατάλης.Προς αυτή την κατεύθυνση έχουμε ήδη υλοποιήσει σημαντικές μεταρρυθμίσεις και συνεχίζουμε. Η καθολική εφαρμογή της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης στα δημόσια νοσοκομεία, που ξεκινά αυτό το καλοκαίρι, θα μας δώσει για πρώτη φορά πλήρη εικόνα για το ποιες θεραπείες χορηγούνται, σε ποιους ασθενείς και για ποιες ενδείξεις.Παράλληλα, τα ψηφιακά ογκολογικά συμβούλια, σε συνδυασμό με την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, θα ενισχύσουν σημαντικά τον έλεγχο των ιδιαίτερα ακριβών θεραπειών. Ταυτόχρονα, προχωρούν και άλλες σημαντικές παρεμβάσεις, όπως η εφαρμογή των φίλτρων SPC, μια μεταρρύθμιση που επί χρόνια ζητούσε η αγορά.Οι μεταρρυθμίσεις αυτές δεν είναι εύκολες. Συχνά απαιτούν πολύ μεγαλύτερη τεχνική προετοιμασία από όση φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Όμως προχωρούν και θα εφαρμοστούν. Αναγνωρίζω πλήρως ότι χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια για τον περιορισμό της αύξησης της δαπάνης και τη σταδιακή μείωση του clawback. Αυτός είναι ο στόχος μας και δουλεύουμε συστηματικά για τον πετύχουμε.Οι πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ στους κατασκευαστές φαρμάκων να μεταφέρουν την παραγωγή τους στις ΗΠΑ τι επιπτώσεις θα έχει στην Ευρώπη. Κατά πόσο οι μειώσεις τιμών στα φάρμακα στις ΗΠΑ θα δημιουργήσουν προβλήματα στην ευρωπαϊκή αγορά;Οι πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών προς τις φαρμακευτικές εταιρείες να μεταφέρουν παραγωγή στο αμερικανικό έδαφος είναι μια εξέλιξη που προφανώς δεν μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστη την Ευρώπη. Ήδη βλέπουμε μεγάλες εταιρείες να ανακοινώνουν σημαντικές επενδύσεις στις ΗΠΑ, ώστε να αποφύγουν δασμούς και εμπορικούς κινδύνους. Αυτό δημιουργεί έναν νέο, πολύ πιο σκληρό παγκόσμιο ανταγωνισμό για το πού θα κατευθυνθούν οι επενδύσεις, η παραγωγή και η έρευνα.Από την άλλη πλευρά, αν οι ΗΠΑ πιέσουν για χαμηλότερες τιμές στα φάρμακα στην αμερικανική αγορά, είναι λογικό οι εταιρείες να αναζητήσουν τρόπους να ισορροπήσουν τις απώλειες εσόδων τους. Αυτό μπορεί να ασκήσει πίεση στην Ευρώπη, μέσω υψηλότερων απαιτήσεων στις διαπραγματεύσεις ή μέσω καθυστερήσεων στη διάθεση ορισμένων καινοτόμων θεραπειών. Δεν πιστεύω, όμως, σε ένα σενάριο καταστροφής.Η Ευρώπη έχει μεγάλη αγορά, ισχυρή επιστημονική βάση και σημαντική φαρμακοβιομηχανική παραγωγή. Αυτό που χρειάζεται είναι να κινηθεί γρηγορά, συντονισμένα και ανταγωνιστικά.Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να διασφαλίσουμε ότι οι ασθενείς μας θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση στις νέες θεραπείες και, ταυτόχρονα, να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία για περισσότερες επενδύσεις στην παραγωγή, στην έρευνα και στις κλινικές μελέτες. Η χώρα μας έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να προσελκύει σοβαρές επενδύσεις στον χώρο του φαρμάκου και της καινοτομίας. Άρα, αντί να αντιμετωπίσουμε τη νέα πραγματικότητα φοβικά, πρέπει να γίνουμε ακόμη πιο ανταγωνιστικοί. Το βέβαιο είναι ότι η φαρμακευτική πολιτική γίνεται πλέον ζήτημα όχι μόνο υγείας, αλλά και βιομηχανικής στρατηγικής και γεωπολιτικής ισχύος.Αναφορικά με το Ταμείο Μεταβατικής Αποζημίωσης ή Ταμείο Καινοτομίας, πόσο μπορεί να αυξηθεί η χρηματοδότησή του;Το Ταμείο Καινοτομίας, μέσω του Ταμείου Μεταβατικής Αποζημίωσης, δημιουργήθηκε για να καλύψει την πρόσβαση ασθενών σε νέες, καινοτόμες θεραπείες, μέχρι να ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αξιολόγησης και αποζημίωσής τους. Η χρηματοδότηση του ξεκινά με τα 50 εκατ. ευρώ και κάθε χρόνο θα προσαρμόζεται ανάλογα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας και τις ανάγκες που θα προκύπτουν.Ωστόσο, βρισκόμαστε σε μια εντελώς νέα εποχή για το φάρμακο. Πριν από λίγα χρόνια εγκρίνονταν ετησίως 3-4 νέες καινοτόμες θεραπείες, σήμερα εγκρίνονται πολλές περισσότερες και θα αυξηθούν περισσότερο στο άμεσο μέλλον. Είναι θετική εξέλιξη για τους ασθενείς, αλλά δημιουργεί πιέσεις στους προϋπολογισμούς των χωρών. Η πρόκληση δεν είναι μόνο ελληνική αλλά διεθνής.Επιπλέον, μια επικείμενη νέα πολιτική από τις ΗΠΑ για την τιμολόγηση των φαρμάκων, θα επηρεάσει συνολικά την ευρωπαϊκή φαρμακευτική αγορά και την πρόσβαση στην καινοτομία. Γι’ αυτό απαιτείται στενή πανευρωπαϊκή συνεργασία, ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι πολίτες θα έχουν πρόσβαση στις νέες θεραπείες με βιώσιμο τρόπο.Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι στηρίζει την καινοτομία. Σήμερα οι Έλληνες ασθενείς έχουν πρόσβαση στις νέες θεραπείες και εργαζόμαστε ώστε αυτή η πρόσβαση να γίνεται ολοένα και ταχύτερη και αποτελεσματικότερη.Σύμφωνα με τις εταιρείες οι αλλαγή στο «καλάθι» επιλογής χωρών του 11/5 είναι αρνητική για την περίοδο πρόσβασης των νέων φαρμάκων στην Ελλάδα. Με ποια κριτήρια επιλέξατε την αλλαγή των 3 χωρών. Κατά τη γνώμη σας θα αυξήσουν τις καθυστερήσεις πρόσβασης;Η αλλαγή στο «καλάθι» των χωρών δεν έγινε αυθαίρετα ή με δημοσιονομικά κριτήρια αλλά έπειτα από αξιολόγηση των πραγματικών συνθηκών που επικρατούν στην ευρωπαϊκή αγορά φαρμάκου. Οι συνθήκες έχουν αλλάξει και οφείλουμε να προσαρμόζουμε το θεσμικό μας πλαίσιο, ώστε να εξυπηρετεί καλύτερα τόσο την πρόσβαση των ασθενών όσο και τη βιωσιμότητα του συστήματος. Δεν συμμερίζομαι την άποψη ότι η συγκεκριμένη αλλαγή θα οδηγήσει αναγκαστικά σε μεγαλύτερες καθυστερήσεις. Αντίθετα, η εμπειρία δείχνει ότι οι χρόνοι πρόσβασης εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες όπως οι στρατηγικές επιλογές των ίδιων των εταιρειών, ο χρόνος υποβολής των φακέλων τους, οι διαδικασίες διαπραγμάτευσης και αξιολόγησης, αλλά και από τη συνολική ευρωπαϊκή πολιτική.Προτεραιότητα μας είναι οι ασθενείς να αποκτούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα πρόσβαση στις νέες καινοτόμες θεραπείες, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης. Γι’ αυτό έγιναν μεταρρυθμίσεις που επιταχύνουν τις διαδικασίες, όπως το Ταμείο Μεταβατικής Αποζημίωσης, η ενίσχυση των μηχανισμών αξιολόγησης και οι ψηφιακές παρεμβάσεις που αυξάνουν τη διαφάνεια και τον έλεγχο.Στην πραγματικότητα, όλη η Ευρώπη αναζητά μια νέα ισορροπία διότι αυξάνονται οι καινοτόμες θεραπείες και τα κράτη καλούνται να διαχειριστούν την πρόσβαση των ασθενών συγχρόνως με τη δημοσιονομική βιωσιμότητα των συστημάτων τους.Θα παρακολουθούμε στενά τη νέα ρύθμιση και εάν διαπιστώσουμε ότι απαιτούνται διορθωτικές παρεμβάσεις, δεν θα διστάσουμε να παρέμβουμε.