vandaag, 20:09Jarenlang was het Zwolse Polymer Science Park hét innovatiecentrum voor de kunststofindustrie. Nu is het failliet. En dat betekent volgens betrokkenen veel meer dan het verdwijnen van een organisatie: het slaat een enorm gat in een belangrijke sector in de regio."We willen dé partij worden in Nederland voor bedrijven die hun kunststofproductie willen optimaliseren", zei directeur Gijs Langeveld in september vorig jaar nog in een interview. En daarna zou Europa het doel worden. Maar begin deze maand ging Polymer Science Park (PSP) failliet. Het kennis- en innovatiecentrum hielp bedrijven bij het verduurzamen van hun productieproces, vooral in de kunststof- en tapijtindustrie.Het zijn twee sectoren die groot zijn in en rond Zwolle. Denk aan het tapijtcluster rond Genemuiden en Hasselt, maar ook een groot bedrijf als Wavin in de provinciehoofdstad. Bij de oprichting van PSP in 2011 sprak toenmalig wethouder René de Heer van 300 bedrijven die werkzaam waren op het gebied van kunststof. Goed voor, toen, 13.000 banen.Herbruikbaar plastic moet meer en meer de norm worden. Daardoor moeten bedrijven hun productie aanpassen en vooral mkb'ers hebben daar niet altijd zelf de kennis of apparatuur voor. PSP moest dat gat vullen, met de juiste machines en specialisten in huis. Opgericht door het bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en de overheid.Paradepaardje faillietHet groeide uit tot een paradepaardje, de trots van de regio als het ging over deze sectoren. Een broedplaats voor nieuwe producten en ideeën, klonk het vanuit medeoprichter Oost NL. Gemeente Zwolle sprak in beleidsstukken van een toonaangevend innovatie- en expertisecentrum voor de kunststoftechnologie. Maar sinds begin deze maand is dat dus voorbij. Hoe kan dat, wat zegt het over de rest van de sector en welk gat laat het achter?Dit is een enorm gemis, echt een stap terugOp die laatste vraag is het antwoord van Mike de Lange duidelijk. Hij is Circulair Product Manager bij de tapijtreus Condor Group in Hasselt. "Dit is een enorm gemis. Het is echt een stap terug. Er zit een hele hoop energie en jaren aan kennis in, dat nu in één klap verdwijnt."Cruciale testenDe onderlinge samenwerking was intensief. De tapijtgigant wil meer gerecycled materiaal gebruiken in het productieproces, maar dat is niet eenvoudig, legt De Lange uit. "We hebben machines die we kunnen vullen met 'normaal materiaal'. Als je recyclaat gebruikt, komen totaal andere processen om de hoek kijken. En nieuwe vragen. Is het sterk genoeg? Zijn er zuiveringsstappen nodig? Hoe kan je het product nog verbeteren? Dat soort testen deden we bij PSP."Want hoewel de Condor Group een grote speler is met een eigen afdeling Research and Development, voegde PSP daar belangrijke kennis aan toe. De Lange: "Bij ons gaat onderzoek ook over kwaliteit, designs en andere manieren van produceren. Bij PSP zat meer diepgaande chemische kennis. Zij hadden analysemogelijkheden met apparaten die bedrijven domweg zelf niet in huis hebben. En de gebundelde kennis: het was echt een instituut op het gebied van polymeren (de moleculaire bouwstenen van plastic, red.)."Oorzaken faillissementToch is het Polymer Science Park failliet, met een schuldenlast van minstens zes ton. Dat zit vooral in betalingen voor dure machines die in termijnen afgelost moesten worden, zegt curator Stijn Pennings. Bij PSP werkten negen mensen en een doorstart lijkt onwaarschijnlijk. Hoewel het als een instituut werd gezien, maakten te weinig bedrijven gebruik van de diensten, concludeerde het bestuur volgens Pennings. De oprichters stapten op een gegeven moment uit het project en private investeringen vielen weg, concludeert Pennings. "Die investeringen had PSP wel nodig." En hij wijst naar de markt, waar goedkope plastics de concurrentiestrijd met duurder gerecycled plastic nog winnen. Alle betrokkenen die we spraken, schetsen hetzelfde beeld: goedkope plastics uit Azië overspoelen de markt in Nederland en zetten de markt voor gerecyclede kunststoffen onder druk. Kiezen voor gerecycled materiaal is voor bedrijven dan een dure keuze. En dus valt het financieren van onderzoeken naar recyclemogelijkheden al snel van het prioriteitenlijstje. Waar bijvoorbeeld Condor Group nog regelmatig samenwerkte met PSP, liep het aantal opdrachten vanuit andere bedrijven steeds verder terug.Onzekere tijden voor hele sector"Er wordt gedumpt en er is geen level-playing-field", stelt Liane van der Veen, directeur innovatie bij ontwikkelingsmaatschappij Oost NL. Waar Europese producenten in 2030 bijvoorbeeld 30 procent gerecycled materiaal moeten gebruiken in voedselverpakkingen, zijn de regels voor bedrijven buiten de Europese Unie voorlopig minder streng. Er wordt wel gesproken over striktere regels, maar doorgevoerd zijn die nog niet. "De onduidelijkheid over regelgeving helpt niet", zegt Van der Veen. "Het is onvoorspelbaar. Goedkope korrels uit China zetten dan druk op bedrijven die wel met recyclen bezig zijn."De Europese koppositie van Nederland op het gebied van gerecycled plastic dreigt in gevaar te komen, vrezen mensen uit de industrie. Het gebrek aan duidelijke regelgeving en bescherming tegen oneerlijke concurrentie zorgt ervoor dat investeren in circulariteit en innovaties een risico wordt voor ondernemers. "Als je niet weet waar de industrie naartoe gaat, is het heel moeilijk investeren", vat Emmelien Regeling samen. Ze is voorzitter van de branchevereniging en directeur van RPP Kunststofoplossingen in Nieuwleusen. Duidelijkheid vanuit Den Haag is de grote wens. "Het is nu een heel onzekere tijd. Andere landen zijn ons aan het inhalen, terwijl we altijd voorop liepen."Recyclingsector heeft het moeilijk, merkt ook PreZero uit Zwolle:(opent in nieuw venster)Wake-up callMaar hoewel de afgelopen jaren al verschillende recyclingbedrijven failliet gingen, verwacht Regeling dat de sector in Overijssel sterk genoeg is om het wegvallen van PSP op te vangen. "Het is een groot verlies, maar dit is geen kanarie in de kolenmijn. Hopelijk is het een wake-upcall voor de sector om nog meer samen te werken. De schouders moeten eronder en we moeten deze kennis in de regio behouden."Want dat lijkt het grootste verlies. Doordat PSP voor verschillende bedrijven onderzoeken en analyses uitvoerde, beschikten de medewerkers over unieke kennis. Maar het kenniscentrum is door het faillissement nu uit elkaar geslagen. "Het kost jaren om zoiets weer op te bouwen, met de machines én de kennis erbij", verwacht De Lange, de Circulair Product Manager van de tapijtreus uit Hasselt. "Je had een totaalplaatje en dat is nu gewoon weg." Het gemis zal voelbaar blijven en de noodzaak om een alternatief te creëren is er, stelt hij. "Je moet ook bedenken waarom we dit doen. Het grotere verhaal is dat grondstoffen schaars zijn en we dit doen voor onze kinderen en kleinkinderen. Dat gaat een keer op ons afkomen. Dus die kennis heb je gewoon nodig."