dinsdag, 11:29Een jager die een wasbeerhond of nijlgans tegenkomt, hoeft vanaf volgend jaar niet langer te wachten op toestemming van de provincie om in te grijpen. Minister Jaimi van Essen (Natuur, D66) wil vanaf 1 januari de regels versoepelen voor de bestrijding van 23 invasieve exoten. Volgens natuurbeheerders en ecologen is ingrijpen noodzakelijk om schade aan de natuur te beperken, maar zij vragen zich tegelijk af of de maatregel wel écht iets gaat veranderen.Op de lijst met invasieve exoten staan soorten als de nijlgans, wasbeer, wasbeerhond en grijze eekhoorn. Het zijn dieren die van nature niet in Europa thuishoren, maar zich hier razendsnel uitbreiden. Vraagtekens bij het nutEcoloog Jan Doevendans zet grote vraagtekens bij het nut van de versoepeling. ‘Ik denk eigenlijk dat deze wet niet veel gaat veranderen. Het is simpelweg heel moeilijk om een natuurlijk proces door mensen te laten uitvoeren,’ stelt hij. ‘Een jager schiet waarschijnlijk ook liever een haas, een ree of een konijn. Die zijn lekker, die kun je opeten. Ik zie ze niet zo snel het veld in gaan om puur op wasberen te jagen.’ Het betekent niet dat er meer dieren mogen worden geschotenMinder papierwerkVolgens het ministerie draait het besluit vooral om het schrappen van administratieve rompslomp. Jagers hoeven straks niet voor elke actie afzonderlijk op een provinciale opdracht te wachten. ‘Het betekent niet dat er meer dieren mogen worden geschoten’, benadrukt een woordvoerder van de minister. Jagers blijven verplicht om afschot te registreren en provincies kunnen nog steeds gerichte opdrachten afgeven. Situatie in GroningenIn Groningen verandert er in de praktijk dan ook weinig. Jan van der Meide, woordvoerder van de provincie Groningen, legt uit dat Gedeputeerde Staten al opdrachten hadden uitstaan voor de bestrijding van deze soorten(opent in nieuw venster).‘Eigenlijk verandert er voor onze provincie niks. De opdracht van de minister geeft jagers geen extra bevoegdheden ten opzichte van de huidige situatie. Wel verwelkomen we het besluit, omdat het praktisch is om dit in één keer landelijk te regelen.’ Twijfels over jagersIn Groningen worden vooral de nijlgans en de wasbeerhond regelmatig waargenomen. Ook duiken er incidenteel soorten op als de wasbeer, Amerikaanse nerts, muntjak en heilige ibis. 'Dat deze soorten zich zo succesvol vestigen, komt doordat hun natuurlijke vijanden ontbreken', stelt Doevendans. 'In hun oorspronkelijke leefgebied worden populaties in toom gehouden door roofdieren, concurrenten en ziektes. Hier ontbreekt die ecologische rem. 'Schade door exotenDat leidt tot grote problemen voor inheemse soorten. ‘Zo’n nijlgans verstoot gerust een havik van zijn nest,’ vertelt Doevendans. ‘Ze zijn ontzettend agressief en jagen zelfs de meerkoeten uit de vijver.’ Wasberen passen zich op hun beurt moeiteloos aan de mens aan. ‘Maar in het wild verjagen ze inheemse soorten.’ En de grijze eekhoorn jaagt de zeldzame rode eekhoorn weg.Niet elke nieuwkomer vormt direct een bedreiging. Boswachter Jaap Kloosterhuis van Staatsbosbeheer wijst op de grote zilverreiger, die op eigen kracht naar Nederland is gekomen en prima meedraait in het lokale ecosysteem. ‘Dat is direct het probleem met invasieve exoten. Het zijn soorten die niet meedraaien in het lokale systeem en daardoor een plaag kunnen vormen.’ Problemen in de natuurBoswachter Kloosterhuis ziet de gevolgen dagelijks in het Lauwersmeergebied en op het Hogeland. ‘In het Lauwersmeer breiden planten als de Japanse duizendknoop en de reuzenberenklauw zich uit ten koste van zeldzame flora en broedgebieden van rietvogels,’ legt Kloosterhuis uit. De impact beperkt zich bovendien lang niet alleen tot het land. ‘In het water verdringen uitheemse soorten als de Koreaanse tapijtschelp en de Amerikaanse zwaardschede verschillende inheemse soorten,’ vervolgt Kloosterhuis. ‘Vroeger had je langs de Nederlandse kust overal van die inheemse scheermesjes, maar tegenwoordig vind je bijna alleen nog maar de Amerikaanse zwaardschede.’ Hoge kostenNaast ecologische schade brengen exoten enorme maatschappelijke kosten met zich mee, waarschuwt evolutionair bioloog Casper van der Kooi van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). ‘Vroeger was vooral de muskusrat een probleemgeval, maar de lijst van invasieve exoten groeit en groeit: Japanse duizendknoop, essentaksterfte, wasbeer, uitgezette aquariumplanten die onze meren overwoekeren,’ legt Van der Kooi uit. ‘De maatschappelijke kosten om dit te beheersen rijzen de pan uit.'We zijn nog lang niet van het exotenprobleem afBovendien waarschuwt Van der Kooi voor de komst van nieuwe soorten en ziektes, zoals de Aziatische salamanderziekte die complete populaties wegvaagt, of de tijgermug die op komst is. ‘We verplaatsen allerlei beesten en planten over de hele wereld en die introduceren we op andere plekken, waar geen natuurlijke vijand is. Daarmee verstoren we de natuurlijke dynamiek met soms catastrofale gevolgen.’ Geen simpele oplossingOndanks de noodzaak om in te grijpen, waarschuwt boswachter Kloosterhuis dat bestrijding uiterst zorgvuldig moet gebeuren. Soms richt de bestrijding namelijk meer schade aan dan de exoot zelf, bijvoorbeeld op broedlocaties van rietvogels. ‘Er zijn altijd veel mensen die denken dat er een eenvoudige – en dan bedoelen ze vaak vooral een goedkope – oplossing is voor ingewikkelde problemen. Maar zo werkt het niet. Voor ingewikkelde problemen heb je ingewikkelde, en vaak duurdere, oplossingen nodig. Wat voor oplossing je ook verzint: een eenvoudige oplossing gaat het niet worden.’ Ook ecoloog Doevendans onderstreept dat het een lange en moeilijke weg zal worden om de natuur weer in evenwicht te krijgen. ‘We zijn nog lang niet van het exotenprobleem af. Het is niet eenvoudig, maar laten we ons best maar weer doen. We hebben tenslotte maar één aardbol waar we op kunnen leven, en het wordt er steeds drukker.’ Grote waternavel woekert maar door, uitroeien lukt niet meer(opent in nieuw venster)Uitgekeken op tuin- of kamerplant? Niet in de natuur dumpen alstublieft(opent in nieuw venster)