vandaag, 18:39Een grootschalige militaire oefening met fictieve doden en gewonden. De Rotterdamse Waalhaven was onlangs het terrein van tal van hulpdiensten die samen een crisis naspeelden. In het script probeerden handlangers van een fictieve crimineel met een Russische naam de haven te ontregelen.Om acht uur ’s ochtends draven er militairen in blauwe en groene pakken over de werf van C. Steinweg-Handelsveen op pier 1 van de Waalhaven. Op de kade staan grote grijze kranen waarlangs twee marineschepen liggen in dezelfde kleur. Vandaag vindt hier een militaire oefening plaats, die onderdeel is van Port Defender 2026. Dit is sinds tien jaar een vier meerdaagse interdepartementale oefening onder leiding van de Koninklijke Marine, waarbij verschillende veiligheidsdiensten (zoals brandweer, politie, douane en diverse Defensie eenheden) aan de hand van een fictieve crisis de landgrenzen van Nederland verdedigen.Zwaarbewapende militairen brengen gijzelaars in veiligheid tijdens oefening(opent in nieuw venster)Geweren, rennende mannen en geschreeuw: militairen bootsen oorlogssituatie na(opent in nieuw venster)De regisseurVoor een grote loods staat militair adviseur van de veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond, Willem Steens. Zijn militaire uniform en baret zijn keurig verzorgd en hij spreekt in bureaucratische volzinnen. Hij leunt op een rollator en om zijn rechterknie draagt hij een brace. Hij heeft een skiongeluk gehad, zegt hij. “Ik mag eigenlijk helemaal niet lopen, maar vandaag kon ik echt niet missen”, zegt hij plichtsbewust. Hij regisseert de oefening vanuit zijn portofoon.Russisch gevaarPublic Affairs Officer van het Korps Mariniers, Marion van Kouteren, vertelt dat er een scenario is uitgeschreven waarin een internationaal gezochte zware crimineel is opgepakt. “Ik noem hem maar even Henkie, maar in het script heeft hij een of andere moeilijke Oost-Europese naam. Het gaat altijd over fictieve criminelen, niet over landen.” Handlangers van deze crimineel willen vandaag Nederland ontregelen via de Rotterdamse haven. Het decor is doormidden gesplitst door dranghekken met donkergroene zeilen erlangs gespannen, zodat de achterkant buiten beeld blijft. Er hangen bordjes op met de tekst: ‘Verboden toegang, militair gebied’. Om daarachter te komen, moet je eerst langs een zwaarbewapende beveiliging van reservisten van de Koninklijke Marine Reserve (KMR) die allemaal een geweer dragen. “Aan de achterkant is de defensie verantwoordelijk”, legt Willem uit, “terwijl aan de voorkant de politie dat nog is.”‘Waar is de koffie’Iedereen die geen onderdeel is van de oefening draagt een geel hesje en moet aan de zijlijn blijven staan. Het is eigenlijk de bedoeling dat de oefening om 09:00 uur begint, maar er is wat vertraging. Tijdens het wachten vraagt een politievrouw met een schriftje in haar hand waar de koffie is. Omstanders grinniken en knikken bevestigend dat ze dat ook wel lusten. Maar Willem is duidelijk: “Ik heb geen idee waar die is.” De rest van de ochtend wordt er geen koffie geschonken.Niet veel later gaat de oefening dan toch van start. Via een porto stuurt Willem drones de lucht in die rondom een marineschip gaan vliegen. Een verdachte rode vrachtwagen wordt door de douane gesignaleerd en benaderd door een team dat eruitziet als de Mobiele Eenheid, met onder meer grote zware schilden in hun hand. “Dat is het Team Bijzondere Bijstand van de Douane”, legt Willem uit. “Zij halen bijvoorbeeld ook drugsuithalers uit containers.”Er vallen dodenDe vrachtwagen vliegt uiteindelijk in de fik. Dat wordt gesimuleerd met een rookmachine. Binnen het militaire gebied breekt de chaos dan pas echt uit. Drones vallen het schip aan en er vallen meerdere doden en gewonden.Toch blijft het opvallend stil rondom de oefening. Militairen die brancards met slachtoffers vervoeren, lijken de enigen die vandaag rennen. “Dat je geen sirenes hoort, is natuurlijk ook omdat die alleen nodig zijn binnen de civiele omgeving. Je hoeft nu geen burgers ergens voor te waarschuwen”, verklaart Willem.LOTUS-slachtoffersEen loods binnen het militaire gebied wordt ingezet als EHBO-zone. Op stoelen zitten Wendy en Danny uit Spijkenisse, die beide gewond zijn en flink bonje maken. “Wanneer mag ik nou naar huis?”, snauwt Danny naar een medewerker. Het hoort allemaal binnen hun rol als LOTUS-slachtoffer. Dit staat voor Landelijke Opleiding Tot Uitbeelding Van Slachtoffers. Zij spelen in oefensituaties zo realistisch mogelijk slachtoffer na.Als Danny even uit zijn rol mag, vertelt hij dat het een uit de hand gelopen hobby is. Inmiddels doet hij dit al 26 jaar. Zijn maatje Wendy zelfs al 32 jaar. “Er zijn mensen die het fulltime doen en die halen er een prima salaris uit”, voegt Danny toe.Keiharde explosieRond half één zijn de meeste deelnemers van de oefening klaar en de sfeer slaat snel om van louter serieus naar gemoedelijk. Terwijl veel deelnemers gezellig kletsen, staan ze achter een rood-wit afzetlint te wachten op het hoogtepunt van de ochtend.Aan het einde van de pier, om de hoek van een loods, daardoor onzichtbaar, vindt er een daadwerkelijke explosie plaats. Iedereen weet dat het gaat gebeuren, maar toch schrikken de meesten van de harde klap. Een LOTUS-slachtoffer wordt vervolgens afgevoerd en daarmee eindigt de oefening definitief.Tevreden nabesprekingEen paar honderd meter buiten het militaire gebied staat een Commando Unit van de brandweer. Daar hebben de gehele ochtend vertegenwoordigers van de verschillende betrokken organisaties die een rol spelen in een crisissituatie, waaronder van de brandweer, de politie, het havenbedrijf en de ambulancedienst, gezamenlijk de grote beslissingen genomen.Na de oefening loopt Willem achter zijn rollator naar de Commando Unit om gedag te zeggen. Ondertussen bespreekt hij de oefening na. “Van tevoren schrijf je leerdoelen op. Bijvoorbeeld dat we wilden simuleren hoe de dynamiek tussen verschillende partijen loopt in een crisissituatie. Dan hoeft echt niet alles goed te gaan, zolang we maar alles hebben kunnen ervaren, wat we van tevoren hebben bedacht. Ik kijk dus terug op een succesvolle en leerzame ochtend.”