Ο πρόσφατος ευρωπαϊκός καύσωνας έδωσε αφορμή για πληθώρα δραματικών προβλέψεων και βεβιασμένων συμπερασμάτων.Σε αρκετές περιπτώσεις δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες που καταγράφονται σήμερα στην Ευρώπη αποτελούν ένα πρωτοφανές φαινόμενο και ότι οι καύσωνες των τελευταίων ετών στερούνται ιστορικών αναλόγων. Ωστόσο, η αξιολόγηση ενός ακραίου καιρικού γεγονότος απαιτεί πάντοτε ένα μακρύ χρονικό πλαίσιο αναφοράς. Όσο περισσότερο επεκτείνεται το αρχείο των παρατηρήσεων προς το παρελθόν, τόσο πληρέστερη γίνεται η εικόνα για το τι αποτελεί πραγματικά πρωτοφανές και τι εντάσσεται στη φυσική μεταβλητότητα του κλίματος. Με αυτό το σκεπτικό, οι Yule και συνεργάτες (2023) ανέλυσαν το μακροβιότερο αρχείο ημερήσιων θερμοκρασιών της Κεντρικής Αγγλίας (HadCET), καλύπτοντας την περίοδο 1878–2022, ώστε να τοποθετήσουν πρόσφατους καύσωνες στο σωστό ιστορικό τους πλαίσιο. Οι ερευνητές επανέλαβαν την ανάλυση αφού πρώτα αφαίρεσαν μαθηματικά τη σταδιακή αύξηση της μέσης θερμοκρασίας που παρατηρείται από τα τέλη του 19ου αιώνα. Με αυτόν τον τρόπο εξέτασαν αν οι ιστορικοί καύσωνες παραμένουν ακραίοι ακόμη και όταν αγνοηθεί η γενική μακροχρόνια αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του κλίματος. Τα αποτελέσματα της μελέτης αποδεικνύονται ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Όπως φαίνεται στην εικόνα 1, η εμφάνιση εξαιρετικά ισχυρών επεισοδίων δεν αποτελεί αποκλειστικό χαρακτηριστικό της σύγχρονης εποχής. Στην περίοδο 1878–2022 εντοπίστηκαν αρκετοί καύσωνες και ιδιαίτερα τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα με ένταση συγκρίσιμη με πολλούς πρόσφατους καύσωνες. Είναι χαρακτηριστικό ότι για καθέναν από τους τρεις θερινούς μήνες (Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο), τουλάχιστον ένα από τα δέκα εντονότερα επεισόδια καταγράφηκε πριν από το 1927. Για παράδειγμα, ο Ιούνιος του 1878, ο Ιούλιος του 1923 και ο Αύγουστος του 1911 συγκαταλέγονται μεταξύ των ισχυρότερων θερμικών επεισοδίων ολόκληρου του αρχείου παρατηρήσεων.Εκτός της Γηραιάς Αλβιώνος, η ευρωπαϊκή ήπειρος γνώρισε επανειλημμένα καταστροφικούς καύσωνες, οι οποίοι προκάλεσαν εκτεταμένη ξηρασία, λιμούς, μεγάλες πυρκαγιές και δεκάδες χιλιάδες θανάτους που έχουν καταγραφείαπό το τέλος του ύστερου Μεσαίωνα (περίπου από το 1500 μ.Χ.). Η γνώση αυτού του παρελθόντος δεν αναιρεί τις σύγχρονες προκλήσεις, αποτελεί όμως απαραίτητη προϋπόθεση για μια συζήτηση βασισμένη στα ιστορικά δεδομένα και όχι στη δημιουργία εντυπώσεων.