woensdag 24 juni, 17:54De politie Noord-Nederland en voormalig rechter commissaris Chris Beuker trekken aan de bel: psychiatrische patiënten die eigenlijk een bed in een kliniek nodig hebben, belanden steeds vaker in een politiecel.In 2024 ging het in de provincie Groningen om 6025 meldingen, in 2025 waren dat er 6475. Landelijk nam het aantal toe van een kleine 150.000 naar 170.000. Het gaat om meldingen die de politie krijgt van overlast van personen met verward of onbegrepen gedrag. Wij zijn steeds meer een maatschappelijk vangnetMaar, zo stelt de politie, deze meldingen zijn slechts het topje van de ijsberg en laten niet zien hoe groot de groep personen met verward gedrag in totaal is. Het kan namelijk zijn dat er meerdere meldingen over één persoon gedaan worden of dat een persoon verward blijkt te zijn, terwijl de melding om een ander incident ging. Veel meldingen over kleine groep‘Vijf procent van de personen zorgt voor dertig procent van de meldingen over verward gedrag’, stelt Danny Nijdam, manager bij Mesdag. Anders gezegd: een kleine groep mensen is verantwoordelijk voor bijna een derde van de meldingen die in Stad gedaan worden. ‘Dan moet je bijvoorbeeld denken aan iemand die elke dag langs het spoor loopt, of mensen die in hun wijk veel overlast veroorzaken. Daar komt elke keer politie op af.’De politie beaamt dat. ‘Wij zijn steeds meer een maatschappelijk vangnet’, zegt Hendrik van der Veen van de politie Noord-Nederland. Hij is portefeuillehouder zorg en veiligheid en districtschef in Friesland. ‘We worden dagelijks geconfronteerd met mensen die nergens heen kunnen. Dan weten we bij de eerste melding al: dit is eigenlijk werk voor een andere partij.’Plekken in ggz zijn schaarsDie andere partij is de geestelijke gezondheidszorg. Maar ook daar zijn de plekken schaars en wachtlijsten vol. Volgens Danny Nijdam, manager bij Mesdag en oud-leidinggevende bij ggz-instelling Lentis in Groningen, is het de laaste twee à drie jaar lastiger om mensen opgenomen te krijgen in de reguliere ggz. ‘Er is enorme druk op een klinisch bed in ggz-land’, vertelt hij. De afgelopen jaren heeft de ggz meer ingezet op behandeling thuis en in de eigen omgeving in plaats van in een kliniek. Alleen mensen die ernstig ontregeld zijn en een gevaar voor zichzelf en hun omgeving vormen, komen in een psychiatrische kliniek terecht. In 2017 sloot ggz-instelling Lentis een kliniek in Zuidlaren en in 2021 vanwege personeelstekorten een kliniek in Winschoten. Verwardheid neemt toeVolgens Nijdam zijn er in de hele provincie 60 bedden in een psychiatrische kliniek beschikbaar. ‘Dat is niet veel, maar een opname is ook niet altijd het antwoord op de vraag wat er nodig is’, zegt Nijdam. ‘Als je nu in de kliniek komt, is er ook écht wel wat aan de hand. Vroeger ook, maar dan werd iemand met lichtere problemen soms ook naar een kliniek gestuurd om even bij te komen. Dat gebeurt nu niet meer.’Nijdam ziet ook dat de psychiatrische problematiek en verwardheid toenemen. ‘De mensen die bij ons komen zijn extremer dan een aantal jaar terug. Dat heeft te maken met verharding van de maatschappij en met het feit dat er later wordt ingegrepen.’Mensen gaan de fout in voor ze behandeling krijgenChris Beuker, oud-rechter-commissaris beaamt dat laatste: ‘In mijn werk zie ik dat de wachtlijsten zo lang zijn, soms maanden, dat mensen voordat ze behandeling krijgen alweer de fout in gaan. Dat zijn dan veelal vernielingen of diefstallen, maar kunnen ook ernstigere feiten zijn.’Brandstichting uit wanhoopHij noemt als voorbeeld een vrouw die vorig jaar zelf in de gaten had dat het niet goed met haar ging. Ze had aan de bel getrokken, omdat ze hulp wilde. ‘Ze wilde graag opgenomen worden, maar ze kreeg overal te horen dat er geen plek voor haar was en dat het niet ernstig genoeg was.’ De vrouw ging naar huis. ‘Ze vertelde me dat ze toen uit wanhoop en als schreeuw om hulp haar eigen gordijnen in brand gestoken heeft, met alle risico's die daarbij komen kijken.’Iemand die zoiets doet en aangehouden wordt, kreeg tot begin dit jaar dan mogelijk te maken met Chris Beuker. Hij beoordeelde als rechter-commissaris of iemand langer vastgehouden moest worden of weer naar huis kan. ‘Deze vrouw zei letterlijk tegen mij: ik heb dit gedaan in de hoop dat ik nu hulp kan krijgen. Dat is heel frustrerend. Zo iemand zit dan in de cel terwijl ze eigenlijk specialistische hulp nodig heeft. In de gevangenis wordt echt niemand beter.’ Een oplossing ligt niet in Groningen, maar in Den Haag. ‘Investeer als eerste in de ggz om de wachtlijsten te verkorten’, zegt Beuker duidelijk. ‘Investeer daarnaast in meer projecten, in beschermd wonen, verslavingszorg en jeugdzorg. Want de hele keten loopt vast, niet alleen in de rechtspraak hopen zaken zich op. De sneeuwbal moet stoppen voordat hij gaat rollen, want anders ben je te laat.’ OM eist tbs met dwang tegen zoon die zijn moeder Sheila doodde(opent in nieuw venster)Verpleegkundige ondersteunt politie bij verwarde personen: ‘Hij kan een goede inschatting maken'(opent in nieuw venster)Geen plek in beveiligde kliniek: 'Als die mensen in crisis raken, loopt de maatschappij gevaar'(opent in nieuw venster)