Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η δημιουργία ενός πειστικού deepfake απαιτούσε εκατοντάδες φωτογραφίες, εξειδικευμένες γνώσεις και ισχυρούς υπολογιστές. Σήμερα αρκεί μια εικόνα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και λίγα δευτερόλεπτα.Εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που «γδύνουν» ψηφιακά τους ανθρώπους μετατρέπουν χιλιάδες παιδιά και εφήβους σε θύματα μιας νέας μορφής διαδικτυακού εκφοβισμού, με τις συνέπειες να ακολουθούν τα θύματα πολύ πέρα από τις οθόνες των κινητών τους, όπως εξηγεί σε εκτενές ρεπορτάζ η Wall Street Journal.Από τους διάσημους στα παιδιά της διπλανής πόρταςΌταν η τεχνολογία των deepfakes εμφανίστηκε πριν από περίπου μία δεκαετία, στόχευε κυρίως διασημότητες.Η δημιουργία ψεύτικων εικόνων ή βίντεο απαιτούσε μεγάλο όγκο υλικού. Η εξάπλωση όμως των εργαλείων γενετικής τεχνητής νοημοσύνης άλλαξε τα πάντα.Σήμερα δεκάδες εφαρμογές και ιστοσελίδες υπόσχονται ότι μπορούν να αφαιρέσουν ψηφιακά τα ρούχα ενός ατόμου χρησιμοποιώντας μία μόνο φωτογραφία. Παράλληλα, εργαλεία κλωνοποίησης φωνής χρειάζονται μόλις λίγα δευτερόλεπτα ηχητικού υλικού για να αναπαράγουν τη φωνή κάποιου.Όπως επισημαίνουν ειδικοί στην ψηφιακή εγκληματολογία, ο κίνδυνος δεν αφορά πλέον διάσημα πρόσωπα αλλά οποιονδήποτε έχει έστω μία φωτογραφία στο διαδίκτυο. Και αυτό, για τους περισσότερους εφήβους, σημαίνει σχεδόν όλους.Οι εικόνες που δεν σβήνουνΟι συνέπειες για τα θύματα είναι συχνά καταστροφικές. Η Wall Street Journal καταγράφει την περίπτωση μητέρας στις ΗΠΑ, της οποίας η κόρη έγινε στόχος συμμαθητή που δημιούργησε deepfake γυμνή φωτογραφία και τη διέδωσε μέσω Snapchat. Η εικόνα αναπαράχθηκε από μαθητές, κυκλοφόρησε στους διαδρόμους του σχολείου και παρέμεινε στο διαδίκτυο παρά τις προσπάθειες της οικογένειας να την απομακρύνει.Σε άλλη υπόθεση, μαθήτρια λυκείου στην Αϊόβα ανακάλυψε ότι βρισκόταν ανάμεσα σε περίπου 50 συμμαθητές που είχαν στοχοποιηθεί από ομάδα αγοριών. Οι ψεύτικες γυμνές εικόνες διαμοιράστηκαν ευρέως μεταξύ μαθητών, δημιουργώντας ένα κλίμα διαρκούς φόβου και ταπείνωσης. Η ίδια τελικά εγκατέλειψε τη φυσική παρουσία στο σχολείο και συνέχισε τα μαθήματα εξ αποστάσεως.Ανησυχητικά στοιχείαΗ διάδοση αυτών των εργαλείων φαίνεται να έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας.Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου George Mason σε 557 Αμερικανούς εφήβους, περισσότεροι από τους μισούς δήλωσαν ότι έχουν χρησιμοποιήσει τουλάχιστον μία φορά εφαρμογές «γδυσίματος» μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, ένας στους τρεις ανέφερε ότι έχει υπάρξει θύμα δημιουργίας και διαμοιρασμού ψεύτικης γυμνής εικόνας χωρίς τη συγκατάθεσή του.Η οργάνωση Tech Transparency Project εντόπισε περισσότερες από 100 τέτοιες εφαρμογές μόνο στα ηλεκτρονικά καταστήματα της Apple και της Google. Συνολικά, οι εφαρμογές αυτές είχαν καταγραφεί να ξεπερνούν τα 700 εκατομμύρια λήψεις και να αποφέρουν έσοδα άνω των 117 εκατ. δολαρίων.Οι νόμοι τρέχουν πίσω από την τεχνολογίαΟι κυβερνήσεις προσπαθούν να καλύψουν το κενό.Στις ΗΠΑ τέθηκε πρόσφατα σε εφαρμογή ο νόμος «Take It Down», ο οποίος ποινικοποιεί τη δημοσίευση ή την απειλή δημοσίευσης μη συναινετικών προσωπικών εικόνων, συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν παραχθεί από τεχνητή νοημοσύνη. Οι πλατφόρμες υποχρεώνονται να αφαιρούν το υλικό εντός 48 ωρών από τη σχετική ειδοποίηση του θύματος.Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει ακόμη πιο δραστικά μέτρα, μεταξύ των οποίων και την πλήρη απαγόρευση εφαρμογών που έχουν ως αποκλειστικό σκοπό τη δημιουργία τέτοιου περιεχομένου.Παρά ταύτα, δικηγόροι και ειδικοί σημειώνουν ότι τα περισσότερα περιστατικά εξακολουθούν να μην καταγγέλλονται, να μην διερευνώνται επαρκώς ή να μην οδηγούνται στα δικαστήρια.Μια νέα απειλή για ολόκληρη τη γενιάΟι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ζημιά δεν περιορίζεται στην παραβίαση της ιδιωτικότητας. Η τεχνολογία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι αντιλαμβάνονται τις σχέσεις, τη συναίνεση και την ίδια τους την ταυτότητα.Ταυτόχρονα, χρησιμοποιείται και σε πιο σκοτεινά σενάρια, όπως εκβιασμοί με ψεύτικες γυμνές εικόνες ή παραγωγή υλικού παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης μέσω τεχνητής νοημοσύνης.Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ίσως ότι η αποχή από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελεί πλέον ασπίδα προστασίας. Όπως τονίζουν οργανώσεις για την ασφάλεια των παιδιών, αρκεί κάποιος να υπάρχει στον φυσικό κόσμο και να έχει φωτογραφηθεί από τρίτους για να μετατραπεί σε πιθανό στόχο.Και αυτό είναι που κάνει τη νέα γενιά deepfakes τόσο επικίνδυνη: δεν απειλεί μόνο όσους εκτίθενται υπερβολικά στο διαδίκτυο, αλλά σχεδόν οποιονδήποτε. Ένα κινητό τηλέφωνο, μία φωτογραφία και λίγα δευτερόλεπτα αρκούν πλέον για να ξεκινήσει ένας εφιάλτης.