Έντονες αντιπαραθέσεις έχουν προκαλέσει οι προτάσεις για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, με τις δημοσιονομικά αυστηρές χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά να εκφράζουν ανοιχτά την αντίθεσή τους στις περιορισμένες περικοπές που προτείνονται στο σχέδιο των σχεδόν 2 τρισ. ευρώ.Το έγγραφο διαπραγμάτευσης που κατέθεσε η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ προβλέπει μείωση μόλις 2%, δηλαδή περίπου 32,8 δισ. ευρώ, σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία θεωρούν ότι η μείωση αυτή απέχει σημαντικά από τις δικές τους απαιτήσεις για πιο δραστικό περιορισμό των δαπανών.Ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Έελκο Χάινεν χαρακτήρισε την πρόταση οικονομικά μη βιώσιμη, υποστηρίζοντας ότι διατηρεί υπερβολικά υψηλό το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού σε μια περίοδο κατά την οποία τα κράτη-μέλη καλούνται να λάβουν δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, το σχέδιο δεν ανταποκρίνεται στις προτεραιότητες που θα έπρεπε να έχει η Ένωση για τα επόμενα χρόνια.Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται υπό έντονη χρονική πίεση, καθώς οι κυβερνήσεις των 27 κρατών-μελών επιδιώκουν να καταλήξουν σε συμφωνία έως το τέλος του έτους. Στις Βρυξέλλες υπάρχει ανησυχία ότι ενδεχόμενες πολιτικές εξελίξεις στη Γαλλία μετά τις προεδρικές εκλογές του 2027 θα μπορούσαν να δυσκολέψουν σημαντικά την επίτευξη συναίνεσης.Ο πολυετής δημοσιονομικός προγραμματισμός της ΕΕ καθορίζει τη χρηματοδότηση βασικών πολιτικών, από τις αγροτικές ενισχύσεις και τα περιφερειακά έργα έως την καινοτομία, τις υποδομές και τα προγράμματα ανάπτυξης.Η Κύπρος, η οποία διαχειρίζεται τις διαπραγματεύσεις κατά τη διάρκεια της εξάμηνης προεδρίας της, επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντίθετα στρατόπεδα. Από τη μία πλευρά βρίσκονται δεκαέξι χώρες που ζητούν ενίσχυση των κονδυλίων για τη γεωργία και τη συνοχή, ενώ από την άλλη τα λεγόμενα «φειδωλά» κράτη επιμένουν σε σημαντικές περικοπές.Οι προσπάθειες της Λευκωσίας να εξασφαλίσει ευρύτερη πολιτική στήριξη δεν απέτρεψαν τις αντιδράσεις. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι ορισμένα κράτη είχαν ζητήσει μειώσεις που θα έφθαναν ακόμη και το 20%, θεωρώντας ανεπαρκή τη συμβιβαστική πρόταση της κυπριακής προεδρίας.Ιδιαίτερη δυσαρέσκεια προκάλεσε επίσης η επιλογή να εφαρμοστούν οι μεγαλύτερες περικοπές σε ταμεία που χρηματοδοτούν την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την εξωτερική δράση της Ένωσης. Οι βόρειες χώρες υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη οφείλει να κατευθύνει περισσότερους πόρους σε νέες προκλήσεις, όπως η άμυνα, η τεχνολογική ανάπτυξη και η βιομηχανική πολιτική, αντί να διατηρεί υψηλές δαπάνες σε παραδοσιακούς τομείς.Αντίθετα, οι αγροτικές επιδοτήσεις και τα κονδύλια περιφερειακής ανάπτυξης παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό προστατευμένα από τις περικοπές. Η επιλογή αυτή ικανοποίησε κυρίως χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, οι οποίες στηρίζουν έναν πιο διευρυμένο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.Οι υποστηρικτές της κυπριακής πρότασης επισημαίνουν ότι οι συγκεκριμένοι τομείς είχαν ήδη δεχθεί σημαντικές μειώσεις στην αρχική πρόταση της Επιτροπής. Παράλληλα, τονίζουν ότι το νέο πλαίσιο προβλέπει ισχυρότερη σύνδεση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης με την τήρηση δημοκρατικών κανόνων και μεταρρυθμίσεων στα κράτη-μέλη.Σε μια ακόμη κίνηση που ενίσχυσε το μπλοκ του Νότου και της Ανατολής, η Κυπριακή Προεδρία πρότεινε επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 5 δισ. ευρώ για δεκαπέντε χώρες με κατά κεφαλήν εισόδημα χαμηλότερο από το 90% του μέσου ευρωπαϊκού όρου. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η Ελλάδα, η Πορτογαλία και οι χώρες της Βαλτικής.Η πρόσθετη αυτή ενίσχυση προτείνεται να χρηματοδοτηθεί μέσω περιορισμού πόρων από το ειδικό ταμείο της ΕΕ που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση κρίσεων και την προώθηση στρατηγικών προτεραιοτήτων. Η επιλογή αυτή θεωρείται από τους επικριτές της πρότασης ότι μειώνει την ευελιξία της Ένωσης να ανταποκρίνεται σε απρόβλεπτες προκλήσεις στο μέλλον.Με τη Σύνοδο Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών να πλησιάζει, οι διαφωνίες παραμένουν έντονες και η αναζήτηση συμβιβασμού φαίνεται δύσκολη. Παρά το γεγονός ότι το κυπριακό σχέδιο αποτελεί τη βάση των επόμενων διαπραγματεύσεων, αρκετά κράτη-μέλη θεωρούν ότι οι συζητήσεις απέχουν ακόμη σημαντικά από μια τελική συμφωνία.Με πληροφορίες από Politico