Στις 7 και 8 Ιουλίου, ηγέτες κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, θα συναντηθούν στην Τουρκία για τη Σύνοδο Κορυφής της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.Αυτό που την καθιστά «κρίσιμη», είναι το γεγονός ότι πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, όπου η Συμμαχία καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα εσωτερικές διαφωνίες, αμυντικά κενά και μια μεταβαλλόμενη σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ή ακόμα πιο συγκεκριμένα, μία μεταβαλλόμενη σχέση με τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ λόγω των όσων έχει εκφράσει για τη Συμμαχία.Υπό το πρίσμα αυτό, η Τουρκία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί κάθε ευκαιρία, με στόχο να παρουσιάσει στους (όποιους) Συμμάχους της, τον εαυτό της ως παράγοντα σταθερότητας στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Κυρίως όμως, στον Ντόναλντ Τραμπ.
REUTERS/SuzanneΣτο μυαλό του Ερντογάν είναι βαθιά ριζωμένα ζητήματα που αφορούν τόσο την άμυνα της, όσο και τις διμερείς σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.Είναι εμφανές σε όλους, πως η Τουρκία επιδιώκει να αναδειχθεί ως απαραίτητος εταίρος σε κρίσιμες περιοχές, όπως η Μαύρη Θάλασσα, η Μέση Ανατολή και ο Καύκασος, ενώ παράλληλα προβάλλει την αμυντική της βιομηχανία.Οι θεματικές στη συνάντηση Τραμπ – ΕρντογάνΤουρκικά μέσα, προσκείμενα στην κυβέρνηση Ερντογάν αναφέρουν ότι «η Σύνοδος Κορυφής του NATO είναι το προσκήνιο, το πραγματικό ζήτημα βρίσκεται στη συνάντηση Ερντογάν – Τραμπ» όπως επίσης ότι «η Σύνοδος Κορυφής της Άγκυρας ενδέχεται να μετατραπεί από μια κλασική συνάντηση του ΝΑΤΟ σε μια στρατηγική σύνοδο κορυφής μεταξύ Τραμπ – Ερντογάν, όπου θα χαραχθεί το νέο πλαίσιο των σχέσεων Τουρκίας-ΗΠΑ».Κατά τις ίδιες πηγές, δημοσιεύματα περιγράφουν το «μενού» της συνάντησης, το οποίο φαίνεται να περιλαμβάνει εννέα θεματικές:Πρώτη: Ως μία από τις πλέον σημαντικές προσδοκίες της Άγκυρας πλαισιώνεται η επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35 ή «κατ’ελάχιστον η εξεύρεση μιας νέας φόρμουλας για το θέμα», καθώς «στην Άγκυρα εκτιμάται ότι το θέμα αυτό μπορεί να ανοίξει εκ νέου, λόγω της προσέγγισης του Τραμπ που δίνει σημασία στις προσωπικές σχέσεις με τον Ερντογάν.Δεύτερη: Ως προς τον εκσυγχρονισμό των F-16 και την αεράμυνα, όπου οι ανάγκες της Άγκυρας για ένα πολυεπίπεδο σύστημα εξακολουθούν, επισημαίνεται ότι η προμήθεια των F-16 Block 70 και ο εκσυγχρονισμός του υφιστάμενου στόλου συνεχίζονται, ωστόσο, η Άγκυρα θεωρεί πλέον ότι πρόκειται για μια προσωρινή λύση, ενώ επιπλέον, νέα μοντέλα όσον αφορά την ενσωμάτωση των συστημάτων Patriot, SAMP/T και των εγχώριων συστημάτων ενδέχεται να τεθούν επί τάπητος.Τρίτη: Πεδία διμερούς συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας που αναμένεται να τεθούν στην ημερήσια διάταξη είναι οι τεχνολογίες κινητήρων, η παραγωγή πυρομαχικών, τα μοντέλα κοινής παραγωγής, τα μη επανδρωμένα συστήματα και τα έργα της αμυντικής βιομηχανίας του ΝΑΤΟ.Τέταρτη: Το ζήτημα της Συρίας περιγράφεται ως «το πιο κρίσιμο κεφάλαιο της συνάντησης των ηγετών», με την Τουρκία να προβάλλει το εξής βασικό αίτημα απέναντι στο ερώτημα περί της στάσης που θα υιοθετήσουν οι ΗΠΑ στη βόρεια Συρία: «τερματισμός της υποστήριξης των ΗΠΑ προς τις YPG/SDG, εξάρθρωση των δομών που συνδέονται με το PKK και μη δημιουργία νέου καθεστώτος στη βόρεια Συρία».Πέμπτη: Για το ‘σημαντικότερο γεωπολιτικό ζήτημα του 2026’, τη διαμόρφωση της περιφερειακής τάξης ασφαλείας μετά τη σύγκρουση Ισραήλ- Ιράν στη Μέση Ανατολή, η προσέγγιση της Τουρκίας είναι ότι η περιφερειακή ασφάλεια πρέπει να διασφαλίζεται από τις χώρες της περιοχής και ως βασικά ζητήματα θέτει την αποτροπή της απεριόριστης στρατιωτικής δράσης του Ισραήλ και την πρόληψη νέων εστιών αστάθειας στη Συρία και τον Λίβανο. Αναφορικά με τις δραστηριότητες του Ισραήλ στη Συρία υπάρχει απόκλιση απόψεων μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον, σημειώνεται.Έκτη: Στο οικονομικό πεδίο, ως ενδεχόμενα αντικείμενα της διμερούς ατζέντας αναφέρονται: η επαναφορά του πρότερου στόχου για όγκο διμερούς εμπορίου 100 δισ. δολαρίων, οι δασμοί στον χάλυβα και το αλουμίνιο, η πρόσβαση των τουρκικών εξαγωγών, οι αμερικανικές επενδύσεις, οι επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας και στην αμυντική βιομηχανία. Επιπλέον, ενδέχεται να αναζητηθούν πεδία συνεργασίας αναφορικά με την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, ιδίως στους τομείς της Ανατολικής Μεσογείου, του φυσικού αερίου της Μαύρης Θάλασσας, του εμπορίου ΥΦΑ και των ενεργειακών διαδρόμων.Έβδομη: Η «εξαιρετικά σημαντική» για την Άγκυρα θεματική της Ανατολικής Μεσογείου και της «Γαλάζιας Πατρίδας». Ειδικότερα, οι περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας, η υφαλοκρηπίδα, η ενεργειακή εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου, οι εντάσεις με την Ελλάδα είναι θέματα που ενδέχεται να τεθούν άμεσα επί τάπητος κατά την επίσκεψη του Τραμπ στην Άγκυρα. Οι νέες νομοθετικές ρυθμίσεις που προετοιμάζει η Άγκυρα σχετικά με τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας και οι νέες κινήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο παρακολουθούνται στενά από την Ουάσιγκτον.Όγδοη: Θέματα της Συνόδου Κορυφής σχετικά με τη Συμμαχία: αύξηση των αμυντικών δαπανών, ανάληψη μεγαλύτερου βάρους από την Ευρώπη, νέα δομή διοίκησης του ΝΑΤΟ, ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας, ανάσχεση της Ρωσίας, αύξηση της παραγωγής της αμυντικής βιομηχανίας.Ένατη: Σχετικά με τη Μαύρη Θάλασσα και τη Ρωσία, στη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν αναμένεται να συζητηθούν η ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας, το καθεστώς του Μοντρέ, η τάξη πραγμάτων μετά τον πόλεμο Ρωσίας -Ουκρανίας, οι διάδρομοι [διακίνησης] σιτηρών και η ενεργειακή ασφάλεια.Σύμφωνα με τον τουρκικό τύπο, σε περίπτωση που δεν υπάρξει πολύς χρόνος η συνάντηση θα επικεντρωθεί μόνο σε μερικά κρίσιμα θέματα: το ζήτημα της Συρίας και των YPG/SDG, τα F-35/CAATSA/κυρώσεις στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, η Ανατολική Μεσόγειος και οι περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας, η περιφερειακή ισορροπία ασφάλειας μετά τον πόλεμο του Ισραήλ, οι εμπορικές και οικονομικές σχέσεις, καθώς και το μέλλον του ΝΑΤΟ και η ευρωπαϊκή ασφάλεια.Η κατάρρευση του FCAS και η ευκαιρία για το KAANΦτάνοντας, λοιπόν στο θέμα της ευρωπαϊκής ασφάλειας (και άμυνας), το «ναυάγιο» του ευρωπαϊκού μαχητικού 6ης γενιάς μέσω του προγράμματος FCAS (Γαλλία–Γερμανία) έχει αποτελέσει μεγάλη… ευκαιρία για την Άγκυρα.Το αποτέλεσμα είναι ότι ένα από τα πιο φιλόδοξα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα βρίσκεται ουσιαστικά σε στασιμότητα, αφήνοντας την Ευρώπη χωρίς σαφή ορίζοντα για την επόμενη γενιά μαχητικών αεροσκαφών, γράφει το trthaber.Σε αυτό το κενό, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η Τουρκία βλέπει μια στρατηγική ευκαιρία. Φυσικά, ο λόγος το εγχώριο πρόγραμμα KAAN, το οποίο αποτελεί αποκτά αυξημένη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου η Ευρώπη καθυστερεί και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως τη ζήτηση.Η Άγκυρα θεωρεί ότι η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις προοπτικές εξαγωγών, συμπαραγωγών και τεχνολογικών συνεργασιών με ευρωπαϊκές χώρες που αναζητούν εναλλακτικές λύσεις. Ήδη προηγούμενες συμφωνίες, όπως η συνεργασία στο πρόγραμμα HÜRJET με την Ισπανία, λειτουργούν ως ένδειξη ότι η τουρκική αμυντική βιομηχανία μπορεί να ενταχθεί σε ευρωπαϊκά σχήματα παραγωγής.Είναι προφανές ότι η Άγκυρα ελπίζει ότι οι επερχόμενες συζητήσεις στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ θα ενισχύσουν τις προοπτικές για κοινές παραγωγικές πρωτοβουλίες και βαθύτερη ενσωμάτωση της Τουρκίας στις δυτικές αλυσίδες εφοδιασμού της αμυντικής βιομηχανίας.Η Σύνοδος και ο ρόλος της ΤουρκίαςΜέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η προσοχή στρέφεται στην Άγκυρα, η οποία θα φιλοξενήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.Πολλοί εκτιμούν ότι η Τουρκία, αξιοποιώντας τη διπλωματική της εμπειρία και τις προσωπικές σχέσεις με τον Τραμπ, μπορεί να διαδραματίσει ρόλο σταθεροποίησης σε μια Συμμαχία που δοκιμάζεται.Η Τουρκία έχει σαφές στρατηγικό συμφέρον στη διατήρηση του ΝΑΤΟ, καθώς η Συμμαχία της προσφέρει διεθνές κύρος και επιρροή, ειδικά σε μια περίοδο όπου η πορεία ένταξής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει μπλοκαρισμένη, λένε ειδικοί.Όπως σημειώνουν, η Άγκυρα θα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συγκυρία των αβεβαιοτήτων στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης, σε ένα περιβάλλον όπου η Δύση αναζητά επειγόντως συνοχή και επιχειρησιακή ικανότητα, με την Τουρκία να θεωρεί ότι μπορεί να αυξήσει το πολιτικό της βάρος και να προσεγγίσει άλλα εξοπλιστικά, βιομηχανικά και γεωπολιτικά ζητήματα.
