Τήρηση των ανώτατων ορίων αύξησης των καθαρών δαπανών, τα όποια μέτρα ληφθούν για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης να είναι προσωρινά και στοχευμένα, προώθηση παρεμβάσεων περαιτέρω μείωσης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή συστήνει μεταξύ άλλων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Ελλάδα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου.Αν και αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στο μέτωπο των δημοσιονομικών, δεν παραλείπει την ανάγκη συνέχισης των μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και της δικαιοσύνης.Η Κομισιόν καλεί τη χώρα μας να αξιοποιήσει την ευελιξία που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Να ενισχύσει τις αμυντικές δαπάνες και την αμυντική ετοιμότητα, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την αποδοτικότητα των δαπανών και προσαρμόζοντας σταδιακά τον προϋπολογισμό ώστε να μπορεί να στηρίξει διαρθρωτικά υψηλότερο επίπεδο αμυντικών δαπανών.Όσον αφορά τα μέτρα για τον μετριασμό των επιπτώσεων από την αύξηση των τιμών ενέργειας λόγω της κρίσης συστήνει:να είναι προσωρινού χαρακτήρα,να στοχεύουν στην προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών ή στην κάλυψη των αναγκών ενεργοβόρων επιχειρήσεων,να διατηρούν τα κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας,και το δημοσιονομικό τους κόστος να είναι συμβατό με τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.Στο μέτωπο της φορολογίας, η χώρα μας θα πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειες βελτίωσης της φορολογικής συμμόρφωσης, μεταξύ άλλων, μέσω περαιτέρω συγκέντρωσης και ψηφιοποίησης των τελωνειακών και φορολογικών ελέγχων, καθώς και να βελτιώσει τη διαφάνεια του φορολογικού συστήματος μέσω της αξιολόγησης και του εξορθολογισμού των φορολογικών δαπανών.Θα πρέπει επίσης να συνεχίσει τη μείωση του αποθέματος μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) που διακρατούν τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), επιταχύνοντας τις δικαστικές διαδικασίες που σχετίζονται με τις ρευστοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων.ΥΠΟΙΚ: Ιστορικό ορόσημο για την ελληνική οικονομία – Η Κομισιόν αφαιρεί την Ελλάδα από τις χώρες με μακροοικονομικές ανισορροπίεςΣτο σκέλος των επιχειρήσεων, την έρευνα, τη χρηματοδότηση, τη ψηφιοποίηση και τη δικαιοσύνη συστήνει:Απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου και εξορθολογισμό και ψηφιοποίηση των διοικητικών διαδικασιώνΝα ολοκληρώσει τα κανονιστικά πλαίσια που αφορούν:την περιβαλλοντική αδειοδότηση,τις συμβάσεις παραχώρησης στον αιγιαλό και την παραλία.Να άρει τα σημαντικά εμπόδια εισόδου:στην άσκηση επαγγελματικών υπηρεσιών,και στην ίδρυση και λειτουργία επιχειρήσεων.Να βελτιώσει τη διακυβέρνηση του εθνικού συστήματος έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας, περιορίζοντας τον κατακερματισμό της διαχείρισης και χρηματοδότησης της ερευνητικής πολιτικής.Να διευκολύνει την πρόσβαση των νεοφυών και αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων (start-ups και scale-ups) στη χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης εγχώριων αγορών ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων (private equity) και επιχειρηματικών κεφαλαίων υψηλού κινδύνου (venture capital).Να προωθήσει την ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.Οι επισημάνσεις για τη ΔικαιοσύνηΌσον αφορά στη δικαιοσύνη, η Ελλάδα -σημειώνει η Επιτροπή- ότι θα πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειες επιτάχυνσης των δικαστικών διαδικασιών και μείωσης της διάρκειάς τους, ιδίως στις αστικές υποθέσεις και στις διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων.Επίσης καλεί τη χώρα να ολοκληρώσει τη μεταρρύθμιση του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, θέτοντας σε ισχύ πολεοδομικά σχέδια που να καλύπτουν το σύνολο της επικράτειας.Σε ό,τι αφορά την ενέργεια που βρίσκεται στην επικαιρότητα λόγω της σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν, η Ελλάδα σημειώνεται ότι θα πρέπει να προωθήσει τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας μέσω:της ανάπτυξης λύσεων ευελιξίας του ενεργειακού συστήματος,της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων,της ολοκλήρωσης των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών,της βελτίωσης της ποιότητας και της δυναμικότητας του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.Παράλληλα, να αναπροσαρμόσει την ενεργειακή φορολογία ώστε να ενισχυθούν τα κίνητρα για τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας όπως και να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα, ιδίως στον βιομηχανικό τομέα.Η Κομισιόν συστήνει επιπλέον την ανάγκη η Ελλάδα να ενισχύσει την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή, ενσωματώνοντας κριτήρια κλιματικής προστασίας στον σχεδιασμό και την υλοποίηση βασικών υποδομών.Μέτρα στήριξης 0,2% του ΑΕΠΤασσόμενη υπέρ της λήψης μέτρων προσωρινών και στοχευμένων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή μέχρι σήμερα η Ελλάδα έχει λάβει μέτρα με δημοσιονομικό κόστος ίσο με το 0,2% του ΑΕΠ το 2026. Σύμφωνα μάλιστα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, εάν τα μέτρα αυτά παραμείνουν σε ισχύ έως το τέλος του έτους, το δημοσιονομικό τους κόστος θα ανέλθει στο 0,6% του ΑΕΠ το 2026.Όσον αφορά τις καθαρές δαπάνες, με βάση τους υπολογισμούς της Επιτροπής, το 2026 προβλέπεται να αυξηθούν κατά 7,3% και σωρευτικά κατά 10,4% κατά την περίοδο 2024–2026. Η προβλεπόμενη αύξηση των καθαρών δαπανών το 2026 υπερβαίνει το συνιστώμενο ανώτατο όριο αύξησης, γεγονός που αντιστοιχεί σε απόκλιση ίση με 1,5% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση. Ωστόσο, η προβλεπόμενη απόκλιση εμπίπτει στο περιθώριο ευελιξίας που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής, με βάση τις τρέχουσες προβλέψεις για τις αμυντικές δαπάνες.Υψηλή η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμαΠαρά το αυξανόμενο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα.Οι τιμές χονδρικής στην ηλεκτρική ενέργεια παρουσιάζουν σημαντική μεταβλητότητα, η οποία επιδεινώνεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, και παραμένουν υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην υψηλή εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από το φυσικό αέριο.Παρά τη θετική συμβολή των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και τη συγκράτηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, όπως:ο καθορισμός περιοχών για την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων,η προώθηση μηχανισμών διαχείρισης της ζήτησης (demand response),η επιτάχυνση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών,η ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών,η μείωση των απωλειών στο δίκτυο διανομής,η μείωση του κόστους που επιβαρύνει τους τελικούς καταναλωτές λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας.«Η Ελλάδα εξακολουθεί να παρέχει σημαντικές επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα χωρίς να προβλέπεται η κατάργησή τους έως το 2030. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χρήση άνθρακα και οπτάνθρακα (κοκ) για βιομηχανικές χρήσεις. Οι επιδοτήσεις αυτές θεωρούνται οικονομικά αναποτελεσματικές και συμβάλλουν στη διατήρηση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα». Εστιάζει μάλιστα σε επιδοτήσεις που:δεν στοχεύουν στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας,δεν ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια,παρεμποδίζουν την ηλεκτροκίνηση και τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας,και δεν είναι κρίσιμες για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας,σημειώνοντας ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν προτεραιότητα για σταδιακή κατάργηση.Στην Ελλάδα, η ενεργειακή φορολογία εξακολουθεί να ευνοεί τα ορυκτά καύσιμα έναντι της ηλεκτρικής ενέργειας, παρά το γεγονός ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καλύπτουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής ηλεκτρισμού.Ως αποτέλεσμα, οι τελικές τιμές ενέργειας είναι συχνά χαμηλότερες για τα ορυκτά καύσιμα σε σχέση με τον ηλεκτρισμό. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μάλιστα στις χώρες της ΕΕ με τη μεγαλύτερη αναλογία τιμής ηλεκτρικής ενέργειας προς τιμή φυσικού αερίου.Είναι χαρακτηριστικό ότι αναφερόμενη στους ΕΦΚ, η Κομισιόν σημειώνει ότι η Ελλάδα παραμένει η χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης (diesel) είναι ιδιαίτερα χαμηλοί σε σύγκριση με εκείνους της βενζίνης, παρότι το diesel είναι περισσότερο επιβαρυντικό για το περιβάλλον. «Για τον λόγο αυτό, μια αναθεώρηση της ενεργειακής φορολογίας, σε συνδυασμό με τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα, θα μπορούσε να δημιουργήσει ισχυρότερα κίνητρα για τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας».Η πιο στοχευμένη αξιοποίηση πηγών εσόδων, όπως τα έσοδα από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), θα επέτρεπε τη διάθεση επαρκών πόρων σε κρίσιμα καθεστώτα στήριξης (π.χ. λογαριασμοί ΑΠΕ) και θα ενίσχυε περαιτέρω την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και των μεταφορών, συμβάλλοντας σε μια δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς πράσινη μετάβαση.Τα ψηφιακά εργαλεία στη «μάχη» κατά τη φοροδιαφυγήςΗ συγκέντρωση και η ψηφιοποίηση της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης. Η εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων και η ενίσχυση των συστημάτων συμμόρφωσης, επίσης στο πλαίσιο του Ταμαείου Ανάκαμψης, συνέβαλαν στη σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ. «Για να διατηρηθεί αυτή η πρόοδος, είναι απαραίτητο να συνεχιστούν οι επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριακών συστημάτων που αναπτύχθηκαν με τη στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης, μέσω της διάθεσης επαρκών πόρων για τη συντήρηση των συστημάτων και την ανάπτυξη εσωτερικής τεχνογνωσίας» σημειώνει η Κομισιόν.Ταυτόχρονα, τονίζει ότι το φορολογικό σύστημα εξακολουθεί να περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό φορολογικών δαπανών (1.236 περιπτώσεις το 2025) με σημαντικό δημοσιονομικό αντίκτυπο, γεγονός που αυξάνει την πολυπλοκότητα του συστήματος και επηρεάζει την αποδοτικότητα των φορολογικών εσόδων. Η συστηματική αξιολόγηση των φορολογικών δαπανών θα δημιουργούσε τη βάση για τον εξορθολογισμό τους, βελτιώνοντας έτσι τη συνολική διαφάνεια του φορολογικού συστήματος και στηρίζοντας τη δημοσιονομική βιωσιμότητα.Αναφορικά με τη τελωνειακή διοίκηση, η Επιτροπή σημειώνει ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες στον τομέα της τελωνειακής διοίκησης. Παρότι η συνεχιζόμενη συγκέντρωση των τελωνειακών υπηρεσιών έχει αυξήσει τα τελωνειακά έσοδα παρά τη μείωση των συνολικών εισαγωγών, η ολοκλήρωση της συγκέντρωσης των ελέγχων, η ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας και η επέκταση των υποδομών στα κύρια σημεία εισόδου, συμπεριλαμβανομένου του Λιμένας Πειραιά, θα βελτίωναν περαιτέρω την επιβολή των κανόνων και τη συλλογή εσόδων.Πρόοδος στα «κόκκινα» δάνειαΠαρά τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) στους ισολογισμούς των τραπεζών, η διευθέτηση των εναπομεινάντων, τα οποία σήμερα διαχειρίζονται κυρίως εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), προχωρά με αργούς ρυθμούς.«Δικαστικά εμπόδια, όπως η μεγάλη διάρκεια εκδίκασης διαφορών πριν και μετά από πλειστηριασμούς, οδηγούν σε περιορισμένο ενδιαφέρον από τρίτους επενδυτές και σε άγονους πλειστηριασμούς, καθυστερώντας τη ρευστοποίηση των εξασφαλίσεων. Οι καθυστερήσεις αυτές μειώνουν την αποτελεσματικότητα του πλαισίου διαχείρισης ιδιωτικού χρέους και περιορίζουν την πραγματική προσφορά ακινήτων στην αγορά» σημειώνει η Κομισιόν.Παράλληλα, όπως τονίζεται, επιδεινώνουν την κρίση προσιτής στέγασης, καθώς πολλές κενές κατοικίες παραμένουν δεσμευμένες σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης οφειλών.Παρά τα πρόσφατα θεσπισμένα δικονομικά μέτρα, όπως δικονομικές απλοποιήσεις, αποσκοπούν στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων μέσω της επιτάχυνσης της επίλυσης διαφορών πριν και μετά από πλειστηριασμούς, η αποτελεσματικότητα των μέτρων αυτών δεν μπορεί ακόμη να αξιολογηθεί με βεβαιότητα.