Της Ουρανίας Γεωργουτσάκου, διευθύνουσας συμβούλου της Airlines for Europe (A4E), που εκπροσωπεί 16 ευρωπαϊκούς αεροπορικούς ομίλους στις Βρυξέλλες, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 80% της ευρωπαϊκής αεροπορικής κίνησηςΟΙ ΤΕΛΙΚΕΣ διαπραγματεύσεις για τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών στην Ε.Ε. κορυφώνονται τώρα στις Βρυξέλλες, με τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να έχουν «κλειδώσει» σε συζητήσεις της τελευταίας στιγμής.ΕΔΩ ΚΑΙ ΠΑΝΩ από δύο δεκαετίες, οι λεγόμενοι κανόνες EU261 -που είναι από τους πιο φιλόδοξους διεθνώς επιδιώκουν να προσφέρουν στους ταξιδιώτες βεβαιότητα, όταν οι πτήσεις καθυστερούν ή ακυρώνονται. Η αρχή είναι σωστή και ευρέως αποδεκτή. Η πραγματικότητα, όμως, λέει μια διαφορετική ιστορία, καθώς η έλλειψη σαφήνειας στον κανονισμό οδήγησε σε αμέτρητες δικαστικές υποθέσεις, γεγονός που καθιστούσε τη μεταρρύθμιση αναγκαία.ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ που θα ληφθούν τις επόμενες εβδομάδες θα επηρεάσουν κάθε ταξιδιώτη στην Ευρώπη -και, αν οι νομοθέτες δεν είναι προσεκτικοί, η μεταρρύθμιση θα καταλήξει να ακούγεται αυστηρή στα χαρτιά, αλλά να αποτυγχάνει στην πράξη.Τιμωρία για την πραγματικότητα: γιατί ο κανόνας των 3 ωρών γυρίζει μπούμερανγκ στους επιβάτεςΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ της τρέχουσας συζήτησης για τη μεταρρύθμιση βρίσκεται το λεγόμενο όριο καθυστέρησης, βάσει του οποίου οι επιβάτες αποζημιώνονται για καθυστερήσεις άνω των τριών ωρών.Ο ΝΟΜΟΣ δεν όρισε αυτόν τον κανόνα -αποφασίστηκε αργότερα από τα δικαστήρια- και ποτέ δεν ταίριαξε με το πόσο «σφιχτά» λειτουργούν στην πράξη τα προγράμματα των αεροπορικών εταιρειών. Ούτε αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματικός στη μείωση των καθυστερήσεων, καθώς οι καθυστερήσεις λόγω εναέριας κυκλοφορίας αυξήθηκαν κατά 114% την τελευταία δεκαετία (IATA 2025).ΚΑΝΕΙΣ δεν αμφισβητεί ότι οι επιβάτες αξίζουν προστασία – άλλωστε, οι αεροπορικές θέλουν τελικά να φτάνουν οι πελάτες τους στον προορισμό τους στην ώρα τους. Η αποζημίωση για καθυστερήσεις ή ακυρώσεις που οφείλονται σε κακό προγραμματισμό ή σε αστοχίες προσωπικού είναι δίκαιη και απαραίτητη. Η σκληρή πραγματικότητα, όμως, είναι ότι οι περισσότερες καθυστερήσεις βρίσκονται εκτός του άμεσου ελέγχου των αεροπορικών εταιρειών και ότι η αιτία μιας καθυστέρησης δεν έχει πάντα γρήγορη λύση.ΤΑ ΤΕΧΝΙΚΑ προβλήματα, για παράδειγμα, δεν λύνονται άμεσα. Ακόμη και οι συνήθεις επισκευές ενός αεροσκάφους συχνά απαιτούν το μεγαλύτερο μέρος της εργάσιμης ημέρας πριν μπορέσει να απογειωθεί με ασφάλεια. Δεν μπορείς να επισπεύσεις τους ελέγχους ασφαλείας – και κανένας επιβάτης δεν θα το ήθελε.ΌΤΑΝ ΈΝΑ αεροσκάφος καθηλώνεται στο έδαφος, οι αεροπορικές εταιρείες πρέπει να οργανώσουν αεροσκάφος και πλήρωμα αντικατάστασης, συχνά από άλλη πόλη ή χώρα. Αυτό σημανει συντονισμό πιλότων, πληρώματος καμπίνας, καυσίμων, αποσκευών και επιβίβασης. Στην πραγματική ζωή, αυτό συνήθως χρειάζεται πιο κοντά στις πέντε ώρες, όχι στις τρεις.ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ είναι ένα παράδοξο: κανόνες που σχεδιάστηκαν για να προστατεύουν τους επιβάτες μπορούν στην πράξη να κάνουν τις καθυστερήσεις μεγαλύτερες. Ένα πιο ρεαλιστικό όριο καθυστέρησης δεν θα αποδυνάμωνε τα δικαιώματα. Θα βοηθούσε να μειωθούν οι πιο μεγάλες και πιο ενοχλητικές καθυστερήσεις -αυτές που οι επιβάτες μισούν περισσότερο- έως και κατά 40%.ΑΣ ΜΗΝ ΥΠΑΡΧΕΙ καμία αμφιβολία: όπως και οι επιβάτες, έτσι και οι αεροπορικές εταιρείες θέλουν να φτάνουν στην ώρα τους. Δεν έχουμε κανέναν λόγο να έχουμε καθυστερήσεις και έχουμε κάθε λόγο να τις ελαχιστοποιούμε. Κάθε λεπτό καθυστέρησης κοστίζει στις αεροπορικές περίπου 127 ευρώ, ενώ το μέσο κέρδος ανά επιβάτη είναι μόλις γύρω στα 8 ευρώ (IATA, 2024).Ποιος πληρώνει πραγματικά; Το ερώτημα των 15 δισ. ευρώΥΠΑΡΧΕΙ και μια άλλη άβολη αλήθεια: την αποζημίωση τελικά την πληρώνουν οι ίδιοι οι επιβάτες.ΣΗΜΕΡΑ, το κόστος αποζημιώσεων βάσει των κανόνων της Ε.Ε. ανέρχεται σε 8 δισ. ευρώ ετησίως. Αυτά τα κόστη ενσωματώνονται στις τιμές των εισιτηρίων, πράγμα που σημαίνει ότι ακόμη και επιβάτες που δεν βιώνουν ποτέ αναστάτωση καταλήγουν να πληρώνουν περισσότερο.ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι, το συνολικό κόστος θα μπορούσε σχεδόν να διπλασιαστεί – πλησιάζοντας τα 15 δισ. ευρώ. Αυτό αναπόφευκτα θα μετακυλιστεί σε υψηλότερους ναύλους, σε μια περίοδο που πολλά νοικοκυριά ήδη πιέζονται από την αύξηση του κόστους ταξιδιού.Η «ΔΩΡΕΑΝ» επιπλέον χειραποσκευή καμπίνας είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός μέτρου που ακούγεται ελκυστικό στα χαρτιά, αλλά τελικά λειτουργεί εις βάρος των επιβατών. Αφαιρεί την επιλογή του καταναλωτή, υποχρεώνει όλους να πληρώνουν για μία επιπλέον αποσκευή -ακόμη κι όσους δεν τη χρειάζονται- και αυξάνει το συνολικό αποτύπωμα άνθρακα.ΑΝ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ σχεδόν διπλασιαστεί, τότε οι δαπάνες αποζημίωσης πρέπει να μοιράζονται δίκαια μεταξύ όλων των εμπλεκομένων στο να φτάσουν οι επιβάτες στον προορισμό τους – όχι μόνο στην αεροπορική εταιρεία. Ελλείψεις ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, μεγάλες ουρές στους ελέγχους συνόρων, αεροδρόμια που κλείνουν λόγω drones, όλα αυτά είναι προβλήματα που οι αεροπορικές δεν προκάλεσαν και δεν μπορούν να λύσουν.ΟΙ ΕΠΙΒΑΤΕΣ αξίζουν προστασία, αλλά οι καλές προθέσεις δεν οδηγούν πάντα σε καλά αποτελέσματα. Αυτό που χρειάζεται πραγματικά είναι μια ευέλικτη και πραγματιστική συμφωνία για τα δικαιώματα των επιβατών, σε αρμονία με την πραγματικότητα των πτήσεων στην Ευρώπη και διεθνώς, σε έναν ολοένα και πιο απρόβλεπτο κόσμο.