Επιστήμονες στις ΗΠΑ κατασκευάζουν drones που θα σταλούν στον Άρη για να εξερευνήσουν ηφαιστειακές σήραγγες που θεωρούνται ασφαλές καταφύγιο για τους ανθρώπους.Στη βορειοανατολική Καλιφόρνια υπάρχει ένα δίκτυο σπηλαίων που σχηματίστηκε πριν από χιλιάδες χρόνια, όταν η λάβα από ηφαιστειακές εκρήξεις στερεοποιήθηκε και άφησε πίσω της τεράστιες υπόγειες σήραγγες αρκετά μεγάλες ώστε να περπατούν άνθρωποι μέσα τους. Όμως η Γη δεν είναι ο μόνος κόσμος του ηλιακού συστήματος με ηφαίστεια και τέτοιες σπηλιές.Στον Άρη, για παράδειγμα, ηφαιστειακές εκρήξεις γίνονταν εκατομμύρια χρόνια πριν εμφανιστεί ζωή στη Γη. Αν και σήμερα τα ηφαίστεια του Άρη φαίνονται ανενεργά εκείνη η δραστηριότητα δημιούργησε το μεγαλύτερο δίκτυο υπόγειων σηράγγων στο ηλιακό σύστημα.Οι σήραγγες στον Άρη φτάνουν σε πλάτος πάνω από 250 μέτρα, δηλαδή περισσότερο από οκτώ φορές μεγαλύτεροι από εκείνους της Καλιφόρνιας. Μέχρι σήμερα οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει συστήματα σηράγγων που εκτείνονται για πάνω από 1.200 χιλιόμετρα και πιστεύουν ότι υπάρχουν πολλές ακόμη σήραγγες που δεν έχουν ανακαλυφθεί.Για να κατανοήσουν το πραγματικό μέγεθος αυτού του δικτύου οι επιστήμονες προσπαθούν να ξεπεράσουν τα σημερινά όρια της διαστημικής εξερεύνησης. Ένας από αυτούς προτείνει μια πρωτότυπη ιδέα: τα «dandelion drones» δηλαδή drones εμπνευσμένα από τους σπόρους της πικραλίδας.Μέχρι σήμερα η εξερεύνηση του Άρη βασίζεται κυρίως σε ρομποτικά οχήματα όπως τα Curiosity και Perseverance. Όμως αυτά τα ρόβερ έχουν περιορισμούς όταν πρόκειται για υπόγειες σήραγγες λάβας. Επιπλέον, η ατμόσφαιρα του Άρη είναι ιδιαίτερα σκληρή. Άνεμοι που φτάνουν τα 97 χιλιόμετρα την ώρα μπορούν να χτυπούν συνεχώς τα οχήματα εξερεύνησης και έχουν ήδη προκαλέσει φθορές στο Curiosity.«Τα ρόβερ έχουν μέγεθος σχολικού λεωφορείου. Για αυτό δεν μπορούν να μπουν μέσα» δήλωσε ο καθηγητής Μοσταφά Χασανάλιαν από το αμερικανικό Πανεπιστήμιο New Mexico Tech, επικεφαλής ερευνητικής ομάδας που κατασκευάζει drones τα οποία βασίζονται στη βιομιμητική, δηλαδή στην ιδέα ότι η τεχνολογία πρέπει να αντιγράφει λύσεις που ήδη υπάρχουν στη φύση.To σχέδιο εξερεύνησηςΗ ιδέα ξεκινά με ένα άλλο ρομπότ που δημιούργησε αυτή η ερευνητική ομάδα του, το «ρομπότ pillbug», εμπνευσμένο από το μικρό έντομο που κουλουριάζεται σαν μπάλα όταν απειλείται.Το σχέδιο προβλέπει ότι αυτό το ρομπότ θα ρίχνεται μέσα από κάποια τρύπα στην οροφή μιας αρειανής σπηλιάς, χρησιμοποιώντας αλεξίπτωτο για να κατέβει αργά στο έδαφος. Μέσα του θα μεταφέρει χιλιάδες μικροσκοπικά dandelion drones. Αφού προσγειωθεί θα απελευθερώνει τα drones τα οποία θα μετακινούνται με τους ισχυρούς ανέμους του Άρη μέσα στις σήραγγες χαρτογραφώντας τις καθώς πετούν.Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι ότι οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν πόσο δυνατοί είναι οι άνεμοι μέσα στις υπόγειες σήραγγες αφού κανένα ανθρώπινο κατασκεύασμα δεν έχει εισέλθει ποτέ εκεί. Πολλοί ερευνητές πιστεύουν όμως ότι τα ανοίγματα στις οροφές των σπηλαίων λειτουργούν σαν φυσικοί αεραγωγοί, δημιουργώντας ισχυρά ρεύματα αέρα. Επιπλέον το ρομπότ διαθέτει και ισχυρό ανεμιστήρα σε περίπτωση που ο φυσικός άνεμος δεν επαρκεί.Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ότι μέσα στις σπηλιές δεν φτάνει ηλιακό φως, άρα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ηλιακά πάνελ, που αποτελούν τη συνηθέστερη πηγή ενέργειας για διαστημικά οχήματα. Για αυτόν τον λόγο τα drones σχεδιάστηκαν ώστε να λειτουργούν με πιεζοηλεκτρισμό χρησιμοποιώντας εύκαμπτα πολυμερή υλικά που παράγουν ηλεκτρικό φορτίο μέσω μηχανικής πίεσης.Κατά τη φάση σχεδιασμού, οι επιστήμονες παρατήρησαν επίσης ότι οι σπόροι που μεταφέρονται από τον αέρα στη φύση είναι συνήθως λευκοί επειδή αντανακλούν περισσότερο ηλιακό φως και παραμένουν πιο δροσεροί και ελαφριοί. Για αυτό σκοπεύουν να βάψουν και τα drones λευκά ώστε να ταξιδεύουν πιο μακριά.Καθώς θα πετούν τα drones θα μεταδίδουν δεδομένα μέσω ραδιοσημάτων, συλλέγοντας πληροφορίες για υγρασία, θερμοκρασία και δημιουργώντας τελικά έναν πλήρη χάρτη του υπόγειου δικτύου. Η ομάδα του Hassanalian δεν είναι η μόνη που ενδιαφέρεται για τις σήραγγες λάβας. Από το 2023, Ευρωπαίοι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Μάλαγα πραγματοποιούν δοκιμές σε ηφαιστειακές σπηλιές στο νησί Lanzarote της Ισπανίας, προετοιμάζοντας μελλοντικές αποστολές στον Άρη.Παράλληλα, η NASA πραγματοποίησε 72 πτήσεις με το ελικόπτερο Ingenuity στον Άρη, αποδεικνύοντας ότι οι ιπτάμενες αποστολές είναι εφικτές. Ωστόσο, το Ingenuity σχεδιάστηκε μόνο για πτήσεις στην επιφάνεια και ποτέ δεν εξερεύνησε σήραγγες λάβας πριν καταστραφεί το 2024.Η NASA δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Arsia Mons, ένα τεράστιο ηφαίστειο στην περιοχή Tharsis, όπου βρίσκονται και τα μεγαλύτερα ηφαίστεια του ηλιακού συστήματος, όπως το Olympus Mons, σχεδόν τρεις φορές ψηλότερο από το Έβερεστ. Στο Arsia Mons έχουν εντοπιστεί ανοίγματα που δημιουργήθηκαν όταν κατέρρευσαν οι οροφές υπόγειων σηράγγων, αποκαλύπτοντας ένα τεράστιο δίκτυο σπηλαίων.Μετρήσεις θερμοκρασίας έδειξαν ότι το εσωτερικό αυτών των σπηλαίων έχει πολύ πιο σταθερές συνθήκες από την επιφάνεια του Άρη, κάτι που ενισχύει τις ελπίδες ότι ίσως μια μέρα άνθρωποι θα μπορούν να ζουν εκεί ή ακόμη και ότι κάποια μορφή ζωής θα μπορούσε να έχει επιβιώσει μέσα τους. Η NASA εξετάζει επίσης πιθανές σπηλιές στον Τιτάνα, τον μεγαλύτερο δορυφόρο του Κρόνου, μέσω της αποστολής Dragonfly.Οι άνθρωποι δεν αναμένεται να πατήσουν στον Άρη πριν από τη δεκαετία του 2030. Όταν όμως συμβεί αυτό, η εξερεύνηση με drones ίσως αποδειχθεί ζωτικής σημασίας για τη μακροχρόνια επιβίωση της ανθρωπότητας στον Κόκκινο Πλανήτη. Να σημειωθεί ότι τέτοιες σήραγγες λάβας έχουν εντοπιστεί και στη Σελήνη και έχουν γίνει σκέψεις για χρήση τους ως καταφύγια ανθρώπων.Naftemporiki.gr